İhracat Kredi Sigortası Genel Şartları

Yürürlük Tarihi: 15 Haziran 2000

A- Sigortanın Kapsamı:

A.l- Sigortanın Konusu

Bu sigorta ile; kredili ihracat işlemlerinde alıcının;

A.l.l. İflas etmesi,

A.1.2. Tüzel kişi olması halinde, borçlarını ödeyememesi nedeniyle hakkında tasfiye karan alınması,

A.1.3. Borçlannın ödenmesi ile ilgili olarak bir mahkeme veya yetkili bir resmi merci tarafından tüm alacaklılan bağlayan kısıtlayıcı bir karar alınması,

A.1.4. Hakkında yapılan icra takibinin sonuçsuz kalması,

A.1.5. Borç ödemede acze düşmesinin belgelenmesi veya bu durumun sigor­tacı tarafından kabul edilecek başka bir şekilde kanıtlanması,

A.1.6. Borçlan ile ilgili konkordato ilan etmesi ve hukuki olarak yukanda be­lirtilen durumlara eşdeğer görülen diğer haller sonucu ihracatçı konumundaki sigortalının yaptığı ihracat bedelini kısmen veya tamamen alamaması nedeniyle uğrayacağı maddi zararlar teminat altına alınmıştır.

A.2- Sigorta Sözleşmesinin Kapsamı

Teminat, sigortalının muhtelif alıcılarla yaptığı sözleşmelere göre faturalan- dınlan ve bedeli özel şartlarda belirlenen süre içinde ödenmesi kararlaştınlan mal ve hizmet satışlanna uygulanır. Sigortalı ile alıcılar arasında imzalanan ve içeriği bu genel şartlarda tanımlanan satış sözleşmelerine göre yapılan tüm sa­tışların sigorta kapsamında bulunması esastır. Sigortalı bu amaçla, söz konusu satış sözleşmeleriyle ortaya çıkan cirosunu özel şartlarda belirlenen usullere göre sigortacıya beyan eder.

 

A.3- Sigorta Sözleşmesinin Süresi ve Teminatın Başlaması

Sigorta sözleşmesi özel şartlarda belirtilen süre için tanzim edilmiştir. Sigor­ta, poliçede başlama ve sona erme tarihleri olarak yazılan günlerde, aksi karar- laştııılmadıkça, Türkiye saati ile öğlen saat 12.00’de başlar ve öğlen saat 12.00’de sona erer. Sigorta sözleşmesi, bu sürenin sonunda gerek sigortalı, ge­rekse sigortacı tarafından C.6 maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak ihbar edilmek suretiyle sona erdirilir.

Teminat, sigorta sözleşmesi süresi içinde olması kaydıyla, alıcının yapacağı ödemeye ilişkin faturaya dayanılarak malların sevkedildiği tarihte başlar. Kon- sinye satış, gümrük antreposunda satış ve ticari fuarda tanıtım esnasındaki satış­larda, satış sözleşmesinin konusunu halen T.C. sınırlan dışında bulunan malla- nn teşkil etmesi ve satışın sigorta sözleşmesinin kapsadığı bir ülkede mukim bir alıcıya yapılması hallerinde teminat, sigortalının faturayı tanzim ettiği tarihte başlar.

A.4- Teminatın Tesisi ve Tadili

Sigortalı bu genel şartlarda içeriği tanımlanan satış sözleşmelerine ilişkin olarak her bir alıcının onaylanması ve söz konusu alıcılara kredi limiti tahsis edilmesi amacıyla sigortacıya başvurmakla yükümlüdür.

A.4.1. Onaylanmış Alıcılar

Teminat, sigortacının yazılı olarak onayladığı alıcılarla sigortalının yaptığı satış sözleşmelerinden doğan alacaklan için geçerlidir. Sigortalı tarafından yapı­lan talebin kabulü halinde sigortacı, bir kredi limit formu ile söz konusu alıcı için tahsis ettiği kredi limitini bildirir. Teminatın şartlan ve sigortacı tarafından alınması talep edilen önlemler bu formda belirtilir.

Alıcılann onaylanması halinde teminat, sigortalının ilgili alıcı için yaptığı kredi limiti başvurusunun sigortacı tarafından alındığı tarih itibariyle veya bu tarihten sonra yapılan sevkiyatlarla ilgili olarak ortaya çıkan kredi rizikoları için geçerli olur.

Sigortalı, kredi limitinin artınlmasını sigortacıdan talep edebilir. Bu talebin onaylanması halinde, yeni kredi limiti onay tarihinden itibaren geçerli olur.

A.4.2. Onaylanmamış Alıcılar

Teminat, özel şartlarda belirtilen haller için sigortacının henüz ön onayını vermemiş olduğu alıcılara yapılan satışlara da uygulanır. Ancak;

– Sigortacının alıcı için yapılan onay başvurusunu daha önce reddetmemiş,

– Bundan önce alıcı ile yapılan alışverişlerde her bir teslimat için ödemenin zamanında yapılmış olması gerekir.

Onaylanmamış alıcılara tahsis edilen kredi limiti özel şartlarda belirtilir.

A.5- Rizikonun Gerçekleşmesi

Alıcının satış sözleşmelerinden kaynaklanan borçlarını ödeyememesi sonucu sigortalının uğradığı maddi zararın;

A.5.1. Alıcının iflası halinde, tazminat talebinin tasfiye memuru tarafından kabulü şartı ile veya B.2 maddesinde belirtilen müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden itibaren, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi du­rumunda, beş aylık sürenin dolması ile,

A.5.2. Diğer hallerde müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi durumunda, beş ay sonra,

A.5.3. Yukarıda belirtilen tüm hallerde, özel şartlarda belirtilen meblağdan az olması durumunda, müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi durumunda, iki ay sonra 5 mevcut olması halinde, riziko gerçekleşmiş olur.

A.6- Teminat Dışında Kalan Haller

Aşağıdaki nedenlerden birinin sonucunda doğrudan veya dolaylı olarak ihra­cat bedellerinin transferini engelleyen veya geciktiren haller sigorta teminatı dışındadır:

A.6.1. Herhangi bir nükleer yakıttan veya nükleer yakıtın yanması sonucu nükleer atıklardan veya bunlara atfedilen sebeplerden meydana gelen iyonlayıcı radyasyonlar veya radyo-aktivite bulaşmaları ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri tedbirler (bu bentte geçen yanma deyimi kendi kendini idame ettiren herhangi bir nükleer ayrışım “füzyon” olayını da kapsayacaktır),

A.6.2. Deprem, yanardağ püskürmesi, deniz depremi, meddücezir, sel ve su baskını, yer kayması gibi doğal afetler

A.6.3. Bedeli teslimden önce ödenen veya sigortalının ülkesindeki bir banka tarafından gayrikabilirücu vesaik karşılığı akreditif verilmek suretiyle teyit edi­len satış,

A.6.4. Sigortalının, vekilinin, yardımcılarının veya sigortalı adına hareket eden herhangi bir kişinin satış sözleşmesi hükümlerini yerine getirmemesi ih­mali, hatası, suistimali veya satış bedelini tahsil eden herhangi bir bankanın ifla­sı, ihmali veya hatası,

A.6.5. Alıcının acentesinin veya mal bedelini tahsil eden bankanın ödeme gücünü kaybetmesi veya ödemeden kaçınması sebebiyle mal bedelinin öden­memesi,

A.6.6. İhracatçı veya alıcının ihracat ve ithalat rejimi hükümlerini gereği gibi yerine getirememesi sebebiyle ortaya çıkan zarar,

A.6.7. Malın evsafına ve durumuna veya ihracat anlaşması hükümlerine iliş­kin olarak ihracatçı ile alıcı arasında ihtilaf çıkması,

A.6.8. Mal veya hizmet mübadeleleri, mal veya hizmet karşılığı satışlar.

A.6.9. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj sonucunda oluşan veya bu eylemleri önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucu meydana gelen biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya ze­hirlenmeler nedeniyle oluşacak bütün zararlar

A.7. Aksine Sözleşme Yoksa Teminat Dışında Kalan Haller

Aşağıda sayılan haller aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır:

A.7.1. Savaş, düşman hareketleri, çarpışma (savaş ilan edilmiş olsun olma­sın), ihtilal, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati askeri hareketler,

A.7.2. Siyasi veya ekonomik bir olay veya benzeri herhangi bir yasal veya idari önlem,

A.7.3. Sigortalının özel sektör dışında faaliyet gösteren alıcılara yaptığı ihra­cat,

A.7.4. Sigortalının gerçek kişi olması halinde; kendisinin, hısım ve akrabala­rının, tüzel kişi olması halinde; münhasıran sigortalının, ortaklarının, iştirakleri­nin ve yöneticilerinin; hısım ve akrabalık, ortaklık, iştirak, yöneticilik ve benze­ri bağlılıklar ile ilişki içinde bulunduğu alıcılara yaptığı ihracat.

A.7.5. A.6 maddesinin 9 uncu bendinde belirtilen zararlar hariç olmak üzere, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylem­lerden doğan sabotaj ile bunlan önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar.

 

A. 8- Muhafîyet

Sigortalının B.4 maddesine uygun olarak hesap edilen zararının özel şartlara göre tespit edilen kısmı sigortacının sorumluluğundadır. Bakiye münhasıran sigortalının sorumluluğunda kalır ve aynca sigorta ettirilemez. Aynı şekilde ihracat limitini aşan ve genel olarak sigortacı tarafından teminata dahil edilme­miş olan borcun tamamı, münhasıran sigortalının sorumluluğunda kalır ve ayn­ca sigorta ettirilemez. Tespit edilen muafiyet sigorta sözleşmesinde belirtilir. Özel şartlarda başka bir şekilde belirtilmedikçe, sigortalının onaylanmamış alı­cılar için hesap edilen zarannın % 50’si sigortacının sorumluluğundadır.

B- Zarar ve Tazminat

B.l- Muhtemel Zarar Hali ve Rizikonun Ağırlaşması

Sigortalı, bir alıcının ticari veya mali durumu ile ilgili herhangi bir olumsuz bilgiden veya teslimat veya ödeme belgelerinin tevdiinde herhangi bir zorluk veya olağan dışı bir durumdan veya sözleşmenin ifası ile ilgili teminatlann tesi­sinden veya sigorta sözleşmesinin kapsadığı bir zarara yol açabilecek herhangi bir olaydan veya borç ile ilgili bildirimlerden veya açılan davalardan haberdar olur olmaz durumu sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Muhtemel zarar halinin sigortalı tarafından sigortacıya bildirilmesi ya da si­gortacının diğer kaynaklar aracılığıyla böyle bir durumu saptaması halinde, si­gortacı, C.6 maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak ve gerekçelerini belir­terek bildirim yapmak suretiyle, bir veya birden fazla alıcı ile ilgili veya bazı sözleşme tipleri ile ilgili teminatı azaltabilir veya kaldırabilir.

Sigortacının bu şekilde teminatı azaltması veya kaldırmasını takiben, son altı ay içinde düzenlenen satış sözleşmelerine ilişkin olarak, sigortalının üç aylık süre içinde yapmaya mecbur olduğu teslimatlar için, daha önce yürürlükte olan teminat aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde devam eder.

B.l.l. Sigortalı, teminatın azaltılması veya kaldınlmasının kendisine bildiril­mesini takiben beş işgünü içinde, sigortacıdan teslimatlann yapılabilmesi için gerekli olan ön onayı talep etmekle yükümlüdür.

B.1.2. Böyle bir onay verilmediği takdirde, teslim edilmeyen mal ve hizmet­lerle ilgili olarak teminat, tekrar satış nedeniyle maruz kalınan zarar miktarı ile sınırlıdır. Bu şartlarda yapılacak ödeme, sovtaj mallanna uygulanan usullerle, B.4 maddesinde belirtildiği gibi hesaplanır. Ancak bu tutar, önceki kredi limiti­nin kalan bakiyesini aşamaz.

B.1.3. Sigorta sözleşmesi, yukarıda belirtilen üç aylık süre içinde, sigortalı ta­rafından A.3 maddesinde belirtildiği gibi sona erdirildiği takdirde, teminat bu tarihten sonra yapılan teslimatlara uygulanmaz.

Borç ile ilgili herhangi bir temerrüt hali, sigortalı tarafından vade tarihinden veya uzatılmış vade tarihinden itibaren 60 gün içinde sigortacıya bildirilir. Bu süre özel şartlarda belirtilmek kaydıyla uzatılmış vade tarihinden itibaren 30 güne indirile bilir.

Alıcının iflası başlamış veya tasfiye memuru, yediemin veya alıcının ülke­sindeki mevzuata göre ilgili makam tayin edilmişse ya da vade tarihinden veya uzatılmış vade tarihinden itibaren 30 gün içinde borcun tam olarak ödenmemiş olması durumunda, sigortacı tarafından açıkça yetki verilmedikçe, sigortalı söz konusu alıcı ile ilgili olarak herhangi bir teslimat yapamaz veya vade tarihinin uzatılmasını kabul edemez.

Muhtemel zarar bildiriminden sonra yapılacak herhangi bir tahsilat derhal sigortacıya bildirilir.

B.2- Müdahale Talebi

Sigortalı her bir muhtemel zarar bildirimi ile ilgili olarak, vade tarihinden veya varsa uzatılmış vade tarihinden itibaren 120 gün içinde sigortacının müda­halesini ister. Bununla beraber, alıcının iflası halinde, sigortalı, iflası öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde müdahale talebinde bulunmak zorundadır.

Sigortalı müdahale talebi ile, sigortacının sorumluluğu dışında kalan kısım da dahil olmak üzere, borcun tamamına ilişkin olarak sahip olduğu hakların kul­lanılması hususunda sigortacıyı tam yetkili kılabilir. Sigortacının bu şekilde yetkili kılınması halinde, sigortalı kendi adına hareket edilmesini teminen her türlü yetki belgesini ve vekaleti sigortacıya verir.

Müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesi, sigorta sözleşmesiyle ilgili bir tazminat talebinde bulunulması anlamına gelir.

B.3- Tazminatın Şartları

Sigortalıya tazminat talep etme hakkını veren zararın sigorta edilmiş bir ris­kin sonucu olması ve zarara sebep olan olayın meydana gelmesinden önce onaylanmış kredi limit formunda belirtilen tüm koşulların yerine getirilmiş ol­ması zorunludur.

Sigortalının alacak tutan veya haklannın geçerliliğinin ihtilaflı olduğu hal­lerde tazminatın ödenmesi, bu ihtilafın alıcının ülkesinde icra ve infazı kabilmahkeme veya hakem-bilirkişi karan ile sonuçlanmasına kadar ertelenir. Bu hüküm, sigortalının alıcıya olan borçlanndan kaynaklanan ihtilaflara da uygula­nır.

B.4- Zararın Hesaplanması

Zararın hesaplanmasında; satış sözleşmesine göre vadesi geldiği halde ödenmemiş (muaccel) borç miktan, alıcının neden olduğu ek giderler ve yasal giderlerin sigortacının onayıyla sigortalı tarafından yapılan kısmı dikkate alınır.

Gecikme faizi ve mahsup yolu ile alınan tutarlar, sigortalı tarafından alıcı­dan, kefillerinden veya üçüncü kişilerden, tazminat olarak elde edilen kısım da dahil olmak üzere elde edilen ve ödenmemiş borçlara mahsup edilen tüm tutar­lar, alıcının borçlanna ilişkin teminatlann çözülmesinden elde edilen gelirler, alıcının temerrüde düşmesi nedeniyle sigortalı tarafından yapılmayan harcama­lar, önceden sevk edilmiş olan ancak teslimat yapılmadan geri getirilen mallann satışından elde edilen gelirler (özel şartlarda söz konusu mallann satış kabiliye­tinin kısıtlı olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığı takdirde, bu malların satı­şından elde edilen tutann fatura edilmiş meblağın % 50’sinin altında olması ha­linde, zarar hesabının alacak kısmında fatura edilmiş meblağın % 50’si olarak gösterilir) hesap edilen zarardan düşülür. Bu bentte belirtilen toplam tutann tazminat tutannı aşması halinde, bakiye sigortalıya ait olur.

B.5- Tazminat Tutan, Ödenmesi ve Sonuçlan

Ödenecek tazminat, alıcıya tahsis edilen kredi limitiyle sınırlı olarak hesap­lanan zarardan, A.8 maddesine göre belirlenecek olan muafiyetin düşülmesi suretiyle hesaplanır. Sigortacının ilgili sigorta döneminde ödeyeceği azami taz­minat toplamı, özel şartlarda belirtilen azami tazminat ödeme tutan ile sınırlıdır. Azami tazminat ödeme tutarı en büyük alıcı limitinden düşük olmamak kaydıy­la sigortacı ve sigortalı arasında belirlenir. Sigortacı, tazminatı, rizikonun ger­çekleştiğini belirleyen bilgi ve belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren en geç 30 gün içinde sigortalıya ödemek zorundadır.

Tazminat ödemesinden sonra bu ödemenin herhangi bir sebepten dolayı ta­mamen veya kısmen ödenmemesi gerektiği ortaya çıkarsa söz konusu tutar, si­gortacının sigortalıya yapacağı bir bildirim sonrasında 10 gün içinde sigortalı­dan tahsil edilir.

Rizikonun gerçekleşmesi halinde, taraflar sigorta sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir. Taraflar, fesih hakkını ancak tazminat ödenmeden önce kulla­nabilir.

 

Sigortacı, ödediği tazminat tutannca, hukuken sigortalı yerine geçer. Sigorta­lı, sigortacının açabileceği davaya yararlı ve elde edilmesi mümkün belge ve bilgileri vermeye zorunludur. Sigortalının kambiyo mevzuatından kaynaklanan yükümlülükleri herhalükarda kendi üzerinde kalır.

B.7- Rizikoya İlişkin Olarak Sigortalının Yükümlülükleri

Sigortalının bu sigorta kapsamında yükleneceği rizikonun tayini için sigorta­cıya yardımcı olması ve rizikoyla ilgili olarak bildiği tüm ayrıntıları sigorta söz­leşmesinin yürürlüğe girmesinden önce sigortacıya iletmesi zorunludur.

Sigortalı, satış işlemine başlarken ve devamında rizikonun tutan ve süresini de dikkate alarak azami dikkati göstermekle ve bütün işlemleri sigortalı değil- mişçesine aynı dikkat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Sigortalı, sigortacının önceden yazılı izni olmaksızın alıcının borcu ile ilgili herhangi bir haktan veya teminattan feragat edemez, tamamen veya kısmen iskonto kabul edemez ve borçla ilgili herhangi bir anlaşmaya, uzlaşmaya gire­mez veya herhangi bir düzenleme yapamaz. Ancak sigortalı, sigortacının ön izni olmaksızın alıcının kabul ettiği son kredi şartlanyla belirlenen son ödeme süre­sini, özel şartlarda belirtilen ödeme süresini aşmamak kaydıyla uzatabilir.

Sigortalı, rizikonun gerçekleşmesi halinde borçla ilgili zaran gidermek veya asgariye indirmek üzere gerekli tüm önlemleri sigortalı değilmişçesine almak ve bu durumla ilgili olarak sigortacının vereceği bütün talimatlan yerine getirmek­le, alıcı kefiline veya herhangi bir üçüncü kişiye karşı olan haklan da dahil ol­mak üzere borçla ilgili bütün haklarını korumak için gerekenleri yapmakla yü­kümlüdür. Bu yükümlülükler tazminatın ödenmesinden sonra da devam eder. Alınan önlemlere ilişkin giderler, bu önlemler faydasız kalmış olsa bile sigortacı tarafından ödenir. Sigortalı sözleşme ile ilgili haklannı ve yükümlülüklerini ye­rine getirdiğinin ispatı amacıyla, sigortacının talep edebileceği bütün bilgi ve belgeleri sigortacıya temin eder. Sigortalı, sözleşme ile ilgili olarak sigortacı tarafından yapılacak incelemelere izin verir.

B.8. Alacak Hakkı Üzerindeki Tasarruflar

Teminat; devredilen, temlik edilen, rehnedilen ya da ipotek altında bulunan herhangi bir alacağa veya alacağın bir kısmına uygulanmaz. Bununla birlikte, sigortalının yazılı onayı alınmak kaydıyla, sigortalının söz konusu alacakla ilgili olarak sigorta sözleşmesinden kaynaklanan hakkını; devretme, temlik etme,

 

rehnetme veya ipotek altına alma şeklinde gerçekleşen tasarruflar sonucunda

başka bir kişiye devretmesi mümkündür.

C- Çeşitli Hükümler

C.l- Sigorta Priminin Ödenmesi ve Sigortacının Sorumluluğunun Başlaması

Sigorta primi, özel şartlarda belirlenen her dönem itibariyle, sigortalının yine özel şartlarda belirtilen usullere göre sigortacıya beyan etmesi kararlaştınlan ihracat konusu satış sözleşmelerinden oluşan cirosu esas alınarak belirlenir.

Ancak, sigortalı özel şartlarda belirlenen her dönem için, asgari bir prim ödemek zorundadır. Sigortalının, özel şartlarda belirlenen her dönem itibariyle beyan etmesi kararlaştırılan cirosu esas alınarak belirlenen primin, aynı döneme karşılık gelen asgari primden fazla olması halinde, asgari primi aşan kısım si­gortalıdan tahsil edilir.

Sigortacının sorumluluğu, asgari primin tamamının veya taksitle ödenmesi kararlaştırılmış ise ilk taksidin poliçenin tesliminde ödenmesi ile başlar. Aksi kararlaştınlmadıkça, asgari primin tamamının veya ilk taksidin ödenmemesi halinde, poliçe teslim edilmiş olsa dahi sigortacının sorumluluğu başlamaz ve bu şart poliçeye yazılır.

Taksitle ödenmesi kararlaştırılmış olan asgari primin ve sigorta prim taksitle­rinin ödeme zamanı, miktan ve vadesinde ödenmemesinin sonuçlan poliçe üze­rine yazılır veya poliçe ile birlikte yazılı olarak sigortalıya bildirilir. Sigortalı, prim taksitlerinin herhangi birini vadesinde ödemediği takdirde temerrüde dü­şer.

Prim ödeme borcunda temerrüde düşülmesi halinde Borçlar Kanunu hüküm­leri uygulanır.

Rizikonun gerçekleşmesi halinde, poliçede belirtilmiş olması kaydıyla, si­gortalının cirosu esas alınarak belirlenecek primin, sigortacının ödemekle yü­kümlü olduğu tazminat tutarını aşmayan kısmı muaccel hale gelir.

C.2- Sigortalının Sözleşme Yapıldığı Sırada Beyan Yükümlülüğü

C.2.1. Sigortacı sigorta sözleşmesini, sigortalının beyanı ile teklifname, tek- lifname yoksa poliçe ve eklerinde yazılı sorulara verdiği cevaplara dayanarak yapar.

C.2.2. Sigortalının beyanı gerçeğe aykırı, yanlış veya eksik ise ve bu durum, sigortacının prim kaybına neden oluyor, sözleşmeyi yapmamasını ya da daha ağır şartlarla yapmasını gerektiriyorsa, sigortacı durumu öğrendiği tarihten ıtı- baren bir ay içinde sözleşmeden cayabilir veya sözleşmeyi yürürlükte tutarak aynı süre içinde prim farkını talep edebilir.

Sigortalı, talep edilen prim farkını kabul ettiğini sekiz gün içinde bildirmedi­ği takdirde sözleşmeden cayılmış olur. Ancak, prim farkının kabul edilmemesi nedeniyle sözleşmeden cayılması, sigortacının gerçeğe aykırı veya eksik beyanı öğrendiği tarihten itibaren bir aylık süre içinde söz konusudur.

Sigortalının kasıtlı davrandığının anlaşılması halinde sigortacı, riziko ger­çekleşmiş olsa bile sözleşmeden cayabilir ve asgari primden az olmamak üzere, o güne kadar bildirilen ciro üzerinden hesaplanan prime hak kazanır.

C.2.3. Sigortalının kasdı bulunmadığı durumlarda, rizikonun sigortacının du­rumu öğrenmesinden önce veya sigortacının cayabileceği ya da caymanın hü­küm ifade etmesi için geçecek süre içinde gerçekleşmesi halinde, sigortacı taz­minatı, tahakkuk ettirilen prim ile tahakkuk ettirilmesi gereken prim arasındaki orana göre öder.

C.2.4. Süresinde kullanılmayan cayma veya prim farkını talep etme hakkı düşer.

C.3- Menfaat Sahibinin Değişmesi

Sigorta sözleşmesi süresi içinde menfaat sahibinin değişmesi halinde, söz­leşme hüküm ifade etmeye devam eder ve sigortalının sözleşmeden doğan hak ve borçlan yeni hak sahibine geçer. Değişiklik halinde, sigortalı ve sigortalının varlığını öğrenen yeni hak sahibi durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Sigortacı değişikliği, yeni hak sahibi de sigortanın varlığını öğrendiği tarih­ten itibaren sekiz gün içinde sözleşmeyi feshedebilir.

Süresinde kullanılmayan fesih hakkı düşer.

Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi gün esası üzerin­den hesap edilir, varsa fazlası yeni hak sahibine iade edilir.

Menfaat sahibinin değişmesi halinde, taraflarca fesih hakkının kullanılma­ması durumunda, ödenmesi gereken prim borcundan sigortalı ile yeni hak sahibi birlikte sorumludur.

Sigortalının ölümü halinde, sözleşmeden doğan bütün hak ve borçlar yeni hak sahibine veya sahiplerine geçer.

 

C.4- Yasal Giderler

Sigortacı tarafından veya sigortacının onayıyla sigortalı tarafından zarara ilişkin olarak ödenen yasal giderler, özel şartlarda aksine bir hüküm bulunma- dıkça aşağıda belirtilen şekilde karşılanır.                                                                                                                     sq

M

C.4.1. Yasal giderlerin özel şartlarda belirtilen tutardan az olması halinde tümü sigortacı tarafından karşılanır.

C.4.2. Yasal giderlerin özel şartlarda belirtilen tutardan fazla olması halinde;

C.4.2.1. Tazminatın ödenmesinden önce sigortalı tarafından yasal işlemlere ilişkin olarak veya zararın azaltılması amacıyla ödenen giderler zarar hesabında dikkate alınır.

C.4.2.2. Tazminatın ödenmesinden sonra ödenecek olan giderler sigortacı ta­rafından karşılanır.

C.5- Soruşturma, İnceleme ve Müdahale Giderleri

Ödenecek primlere ilaveten sigortalı, sigortacının alıcılar veya muhtemel alı­cılar ile ilgili olarak yapacağı veya yaptıracağı soruşturma ve inceleme giderle­rine özel şartlarda belirlenen şekilde iştirak eder. Aynı şekilde sigortalı, her bir müdahale talebi için özel şartlarda tespit edilen bir tutan ödemeyi taahhüt eder.

C.6- Tebliğ ve İhbarlar

Sigortalının bildirimleri, sigorta şirketinin merkezine veya sigorta sözleşme­sine aracılık eden acenteye, noter eliyle veya taahhütlü mektupla yapılır.

Sigortacının bildirimleri de sigortalının poliçede gösterilen adresine veya bu adres değişmişse son bildirilen adresine aynı surette yapılır.

Taraflara imza karşılığı elden verilen mektup veya telgrafla yapılan bildirim­ler de taahhütlü mektup hükmündedir.

Sigortacı, sigortalı veya yeni menfaat sahibi tarafından yapılan fesih ihban, alındığı tarihi izleyen gün hüküm ifade eder.

C.7- Ticari ve Mesleki Sırlann Saklı Tutulması

Sigortacı ve sigortacı adına hareket edenler bu sözleşmenin yapılması dola­yısıyla sigortalıya ilişkin öğreneceği ticari ve mesleki sırlann, sigortalı ise sigor­tacı tarafından alınan kararlann saklı tutulmamasından doğacak zararlardan so­rumludurlar.

Kredi Sigortası Genel Şartları

Yürürlük Tarihi: 15 Haziran 1998

A- Sigortanın Kapsamı

A.l- Sigortanın Konusu

Bu sigorta ile; kredili satış işlemlerinde alıcının;

A. 1.1. İflas etmesi,

A.1.2. Tüzel kişi olması halinde, borçlarını ödeyememesi nedeniyle hakkında tasfiye karan alınması,

A.1.3. Borçlannın ödenmesi ile ilgili olarak bir mahkeme veya yetkili bir resmi merci tarafından tüm alacaklılan bağlayan kısıtlayıcı bir karar alınması,

A.1.4. Hakkında yapılan icra takibinin sonuçsuz kalması,

A.l.5. Borç ödemede acze düşmesinin belgelenmesi veya bu durumun sigor­tacı tarafından kabul edilecek başka bir şekilde kanıtlanması,

A.1.6. Borçlan ile ilgili konkordato ilan etmesi ve hukuki olarak yukanda be­lirtilen durumlara eşdeğer görülen diğer haller sonucu satıcı konumundaki si­gortalının T.C. sınırlan içinde yaptığı satışlann bedelini kısmen veya tamamen alamaması nedeniyle uğrayacağı maddi zararlar teminat altına alınmıştır.

A.2- Sigorta Sözleşmesinin Kapsamı

 

Teminat, sigortalının muhtelif alıcılarla yaptığı sözleşmelere göre faturalan- dınlan ve bedeli özel şartlarda belirlenen süre içinde ödenmesi kararlaştırılan mal ve hizmet satışlanna uygulanır. Sigortalı ile alıcılar arasında imzalanan ve içeriği bu genel şartlarda tanımlanan satış sözleşmelerine göre yapılan tüm sa­tışların sigorta kapsamında bulunması esastır. Sigortalı bu amaçla, söz konusu satış sözleşmeleriyle ortaya çıkan cirosunu özel şartlarda belirlenen usullere göre sigortacıya beyan eder.

A.3- Sigorta Sözleşmesinin Süresi ve Teminatın Başlaması

Sigorta sözleşmesi özel şartlarda belirtilen süre için tanzim edilmiştir. Sigor­ta, poliçede başlama ve sona erme tarihleri olarak yazılan günlerde, aksi karar- laştınlmadıkça, Türkiye saati ile öğlen saat 12.00’de başlar ve öğlen saat 12.00’de sona erer. Sigorta sözleşmesi, bu sürenin sonunda gerek sigortalı, ge­rekse sigortacı tarafından C.6 maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak ihbar edilmek suretiyle sona erdirilir.

Teminat, sigorta sözleşmesi süresi içinde olması kaydıyla, alıcının yapacağı ödemeye ilişkin faturaya dayanılarak malların satıldığı tarihte başlar.

A.4- Teminatın Tesisi ve Tadili

Sigortalı bu genel şartlarda içeriği tanımlanan satış sözleşmelerine ilişkin olarak her bir alıcının onaylanması ve söz konusu alıcılara kredi limiti tahsis edilmesi amacıyla sigortacıya başvurmakla yükümlüdür.

A.4.1. Onaylanmış Alıcılar

Teminat, sigortacının yazılı olarak onayladığı alıcılarla sigortalının yaptığı satış sözleşmelerinden doğan alacakları için geçerlidir. Sigortalı tarafından yapı­lan talebin kabulü halinde sigortacı, bir kredi limit formu ile söz konusu alıcı için tahsis ettiği kredi limitini bildirir. Teminatın şartlan ve sigortacı tarafından alınması talep edilen önlemler bu formda belirtilir.

Alıcıların onaylanması halinde teminat, sigortalının ilgili alıcı için yaptığı kredi limiti başvurusunun sigortacı tarafından alındığı tarih itibariyle veya bu tarihten sonra yapılan satışlar ile ilgili olarak ortaya çıkan kredi rizikoları için geçerli olur.

Sigortalı, kredi limitinin artınlmasını sigortacıdan talep edebilir. Bu talebin onaylanması halinde, yeni kredi limiti onay tarihinden itibaren geçerli olur.

A.4.2. Onaylanmamış Alıcılar

Teminat, özel şartlarda belirtilen haller için sigortacının henüz ön onayını vermemiş olduğu alıcılara yapılan satışlara da uygulanır. Ancak;

– Sigortacının alıcı için yapılan onay başvurusunu daha önce reddetmemiş,

– Bundan önce alıcı ile yapılan alışverişlerde her bir teslimat için ödemenin zamanında yapılmış olması gerekir.

Onaylanmamış alıcılara tahsis edilen kredi limiti özel şartlarda belirtilir.

A.5- Rizikonun Gerçekleşmesi

Alıcının satış sözleşmelerinden kaynaklanan borçlarını ödeyememesi sonucu sigortalının uğradığı maddi zararın;

A.5.1. Alıcının iflası halinde, tazminat talebinin tasfiye memuru tarafından kabulü şartı ile veya B.2 maddesinde belirtilen müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden itibaren, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi du­rumunda, beş aylık sürenin dolması ile,

A.5.2. Diğer hallerde müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi durumunda, beş ay sonra,

A.5.3. Yukarıda belirtilen tüm hallerde, özel şartlarda belirtilen meblağdan az olması durumunda, müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesinden, özel şartlarda daha kısa bir süre belirlenmemesi durumunda, iki ay sonra 5mevcut olması halinde, riziko gerçekleşmiş olur.

A.6- Teminat Dışında Kalan Haller

Aşağıdaki nedenlerden birinin sonucunda doğrudan veya dolaylı olarak satış bedellerinin ödenmesini engelleyen veya geciktiren haller sigorta teminatı dı­şındadır:

A.6.1. Savaş, düşman hareketleri, çarpışma (savaş ilan edilmiş olsun, olma­sın), ihtilal, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati askeri hareketler,

A.6.2. Herhangi bir nükleer yakıttan veya nükleer yakıtın yanması sonucu nükleer atıklardan veya bunlara atfedilen sebeplerden meydana gelen iyonlayıcı radyasyonlar veya radyo-aktivite bulaşmaları ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri tedbirler (bu bentte geçen yanma deyimi kendi kendini idame ettiren

herhangi bir nükleer ayrışım “füzyon” olayını da kapsayacaktır),

|

A.6.3. Deprem, yanardağ püskürmesi, sel ve su baskını, yer kayması gibi doğal afetler

A.6.4. Siyasi veya ekonomik bir olay veya benzeri herhangi bir yasal veya idari önlem,

A.6.5. Bedeli teslimden önce ödenen veya bir banka ya da özel finans kuru­mu tarafından teminat mektubu verilmek suretiyle teyit edilen satış,

A.6.6. Sigortalının, vekilinin, yardımcılarının veya sigortalı adına hareket eden herhangi bir kişinin satış sözleşmesi hükümlerini yerine getirmemesi ih­mali, hatası, suistimali veya satış bedelini tahsil eden herhangi bir bankanın ifla­sı, ihmali veya hatası,

A.6.7. Sigortalının özel sektör dışında faaliyet gösteren alıcılara yaptığı satış.

A.6.8. Malın evsafına ve durumuna veya satış anlaşması hükümlerine ilişkin olarak sigortalı ile alıcı arasında ihtilaf çıkması,

A.6.9. Mal veya hizmet mübadeleleri, mal veya hizmet karşılığı satışlar.6

A.6.10. Biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya zehirlenmeler nedeniyle oluşacak zararlar dahil olmak üzere, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj sonucun­da oluşan veya bu eylemleri önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar.

A.l. Aksine Sözleşme Yoksa Teminat Dışında Kalan Haller

Sigortalının gerçek kişi olması halinde; kendisinin, hısım ve akrabalarının, tüzel kişi olması halinde; münhasıran sigortalının, ortaklarının, iştiraklerinin ve yöneticilerinin; hısım ve akrabalık, ortaklık, iştirak ve yöneticilik ve benzeri bağlılıklar ile ilişki içinde bulunduğu alıcılara yaptığı satışlar aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır.

A.8- Muafiyet

Sigortalının B.4 maddesine uygun olarak hesap edilen zararının özel şartlara göre tespit edilen kısmı sigortacının sorumluluğundadır. Bakiye münhasıran sigortalının sorumluluğunda kalır ve aynca sigorta ettirilemez. Aynı şekilde satış limitini aşan ve genel olarak sigortacı tarafından teminata dahil edilmemiş olan borcun tamamı, münhasıran sigortalının sorumluluğunda kalır ve ayrıca sigorta ettirilemez. Tespit edilen muafiyet sigorta sözleşmesinde belirtilir. Özel şartlarda başka bir şekilde belirtilmedikçe, sigortalının onaylanmamış alıcılar için hesap edilen zararının % 50’si sigortacının sorumluluğundadır.

 

B.l- Muhtemel Zarar Hali ve Rizikonun Ağırlaşması

Sigortalı, bir alıcının ticari veya mali durumu ile ilgili herhangi bir olumsuz bilgiden veya teslimat veya ödeme belgelerinin tevdiinde herhangi bir zorluk veya olağan dışı bir durumdan veya sözleşmenin ifası ile ilgili teminatlann tesi­sinden veya sigorta sözleşmesinin kapsadığı bir zarara yol açabilecek herhangi bir olaydan veya borç ile ilgili bildirimlerden veya açılan davalardan haberdar olur olmaz durumu sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Muhtemel zarar halinin sigortalı tarafından sigortacıya bildirilmesi ya da si­gortacının diğer kaynaklar aracılığıyla böyle bir durumu saptaması halinde, si­gortacı, C.6 maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak ve gerekçelerini belir­terek bildirim yapmak suretiyle, bir veya birden fazla alıcı ile ilgili veya bazı sözleşme tipleri ile ilgili teminatı azaltabilir veya kaldırabilir.

Sigortacının bu şekilde teminatı azaltması veya kaldırmasını takiben, son altı ay içinde düzenlenen satış sözleşmelerine ilişkin olarak, sigortalının üç aylık süre içinde yapmaya mecbur olduğu teslimatlar için, daha önce yürürlükte olan teminat aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde devam eder;

B.l.l. Sigortalı, teminatın azaltılması veya kaldırılmasının kendisine bildi­rilmesini takiben beş işgünü içinde, sigortacıdan teslimatların yapılabilmesi için gerekli olan ön onayı talep etmekle yükümlüdür .

B.l.2. Böyle bir onay verilmediği takdirde, teslim edilmeyen mal ve hizmet­lerle ilgili olarak teminat, tekrar satış nedeniyle maruz kalınan zarar miktan ile sınırlıdır. Bu şartlarda yapılacak ödeme, sovtaj mallanna uygulanan usullerle, B.4 maddesinde belirtildiği gibi hesaplanır. Ancak bu tutar, önceki kredi limiti­nin kalan bakiyesini aşamaz.

B.1.3. Sigorta sözleşmesi, yukanda belirtilen üç aylık süre içinde, sigortalı ta­rafından A.3 maddesinde belirtildiği gibi sona erdirildiği takdirde, teminat bu tarihten sonra yapılan teslimatlara uygulanmaz.

Borç ile ilgili herhangi bir temerrüt hali, sigortalı tarafından vade tarihinden veya uzatılmış vade tarihinden itibaren 60 gün içinde sigortacıya bildirilir. Bu süre özel şartlarda belirtilmek kaydıyla uzatılmış vade tarihinden itibaren 30 güne indirile bilir.

Alıcının iflası başlamış veya tasfiye memuru, yediemin veya ilgili makam tayin edilmişse ya da vade tarihinden veya uzatılmış vade tarihinden itibaren 30 gün içinde borcun tam olarak ödenmemiş olması durumunda, sigortacı tarafın-

 

dan açıkça yetki verilmedikçe, sigortalı söz konusu alıcı ile ilgili olarak herhan­gi bir teslimat yapamaz veya vade tarihinin uzatılmasını kabul edemez.

Muhtemel zarar bildiriminden sonra yapılacak herhangi bir tahsilat derhal sigortacıya bildirilir.

B .2- Müdahale Talebi                                                                                            flH

Sigortalı her bir muhtemel zarar bildirimi ile ilgili olarak, vade tarihinden veya varsa uzatılmış vade tarihinden itibaren 120 gün içinde sigortacının müda­halesini ister. Bununla beraber, alıcının iflası halinde, sigortalı, iflası öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde müdahale talebinde bulunmak zorundadır.

Sigortalı müdahale talebi ile, sigortacının sorumluluğu dışında kalan kısım da dahil olmak üzere, borcun tamamına ilişkin olarak sahip olduğu haklann kul­lanılması hususunda sigortacıyı tam yetkili kılabilir. Sigortacının bu şekilde yetkili kılınması halinde, sigortalı kendi adına hareket edilmesini teminen her türlü yetki belgesini ve vekaleti sigortacıya verir.

Müdahale talebinin sigortacıya intikal etmesi, sigorta sözleşmesiyle ilgili bir tazminat talebinde bulunulması anlamına gelir.

B.3- Tazminatın Şartları

Sigortalıya tazminat talep etme hakkını veren zararın sigorta edilmiş bir ris­kin sonucu olması ve zarara sebep olan olayın meydana gelmesinden önce onaylanmış kredi limit formunda belirtilen tüm koşulların yerine getirilmiş ol­ması zorunludur.

Sigortalının alacak tutarı veya haklarının geçerliliğinin ihtilaflı olduğu hal­lerde tazminatın ödenmesi, bu ihtilafın kesinleşmiş bir mahkeme veya hakem- bilirkişi karan ile sonuçlanmasına kadar ertelenir. Bu hüküm, sigortalının alıcı­ya olan borçlanndan kaynaklanan ihtilaflara da uygulanır.

B.4- Zarann Hesaplanması

Zararın hesaplanmasında; satış sözleşmesine göre vadesi geldiği halde ödenmemiş (muaccel) borç miktan, alıcının neden olduğu ek giderler ve yasal giderlerin sigortacının onayıyla sigortalı tarafından yapılan kısmı dikkate alınır.

 

Gecikme faizi ve mahsup yolu ile alınan tutarlar, sigortalı tarafından alıcı­dan, kefillerinden veya üçüncü kişilerden, tazminat olarak elde edilen kısım da dahil olmak üzere elde edilen ve ödenmemiş borçlara mahsup edilen tüm tutar­lar , alıcının borçlarına ilişkin teminatlann çözülmesinden elde edilen gelirler, alıcının temerrüde düşmesi nedeniyle sigortalı tarafından yapılmayan harcama­lar, önceden sevk edilmiş olan ancak teslimat yapılmadan geri getirilen malların satışından elde edilen gelirler (özel şartlarda söz konusu malların satış kabiliye­tinin kısıtlı olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığı takdirde, bu malların satı­şından elde edilen tutarın fatura edilmiş meblağın % 50’sinin altında olması ha­linde, zarar hesabının alacak kısmında fatura edilmiş meblağın % 50’si olarak gösterilir) hesap edilen zarardan düşülür. Bu bentte belirtilen toplam tutarın tazminat tutarını aşması halinde, bakiye sigortalıya ait olur.

B.5- Tazminat Tutarı, Ödenmesi ve Sonuçlan

Ödenecek tazminat, alıcıya tahsis edilen kredi limitiyle sınırlı olarak hesap­lanan zarardan, A.8 maddesine göre belirlenecek olan muafiyetin düşülmesi suretiyle hesaplanır. Sigortacının ilgili sigorta döneminde ödeyeceği azami taz­minat toplamı, özel şartlarda belirtilen azami tazminat ödeme tutan ile sınırlıdır. Azami tazminat ödeme tutan en büyük alıcı limitinden düşük olmamak kaydıy­la sigortacı ve sigortalı arasında belirlenir.

Sigortacı, tazminatı, rizikonun gerçekleştiğini belirleyen bilgi ve belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren en geç 30 gün içinde sigortalıya ödemek zo­rundadır.

Tazminat ödemesinden sonra bu ödemenin herhangi bir sebepten dolayı ta­mamen veya kısmen ödenmemesi gerektiği ortaya çıkarsa söz konusu tutar, si­gortacının sigortalıya yapacağı bir bildirim sonrasında 10 gün içinde sigortalı­dan tahsil edilir.

Rizikonun gerçekleşmesi halinde, taraflar sigorta sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir. Taraflar, fesih hakkını ancak tazminat ödenmeden önce kulla­nabilir.

B.6- Halefiyet

Sigortacı, ödediği tazminat tutannca, hukuken sigortalı yerine geçer. Sigorta­lı, sigortacının açabileceği davaya yararlı ve elde edilmesi mümkün belge ve bilgileri vermeye zorunludur.

B.7- Rizikoya İlişkin Olarak Sigortalının Yükümlülükleri

Sigortalının bu sigorta kapsamında yükleneceği rizikonun tayini için sigorta­cıya yardımcı olması ve rizikoyla ilgili olarak bildiği tüm ayrıntıları sigorta söz­leşmesinin yürürlüğe girmesinden önce sigortacıya iletmesi zorunludur.

Sigortalı, satış işlemine başlarken ve devamında rizikonun tutan ve süresini de dikkate alarak azami dikkati göstermekle ve bütün işlemleri sigortalı değil- mişçesine aynı dikkat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.

Sigortalı, sigortacının önceden yazılı izni olmaksızın alıcının borcu ile ilgili herhangi bir haktan veya teminattan feragat edemez, tamamen veya kısmen iskonto kabul edemez ve borçla ilgili herhangi bir anlaşmaya, uzlaşmaya gire­mez veya herhangi bir düzenleme yapamaz. Ancak sigortalı, sigortacının ön izni olmaksızın alıcının kabul ettiği son kredi şartlarıyla belirlenen son ödeme süre­sini, özel şartlarda belirtilen ödeme süresini aşmamak kaydıyla uzatabilir .

Sigortalı, rizikonun gerçekleşmesi halinde borçla ilgili zaran gidermek veya asgariye indirmek üzere gerekli tüm önlemleri sigortalı değilmişçesine almak ve bu durumla ilgili olarak sigortacının vereceği bütün talimatlan yerine getirmek­le, alıcı kefiline veya herhangi bir üçüncü kişiye karşı olan haklan da dahil ol­mak üzere borçla ilgili bütün haklannı korumak için gerekenleri yapmakla yü­kümlüdür. Bu yükümlülükler tazminatın ödenmesinden sonra da devam eder. Alınan önlemlere ilişkin giderler, bu önlemler faydasız kalmış olsa bile sigortacı tarafından ödenir.

Sigortalı sözleşme ile ilgili haklannı ve yükümlülüklerini yerine getirdiğinin ispatı amacıyla, sigortacının talep edebileceği bütün bilgi ve belgeleri sigortacı­ya temin eder. Sigortalı, sözleşme ile ilgili olarak sigortacı tarafından yapılacak incelemelere izin verir.

  1. 8. Alacak Hakkı Üzerindeki Tasarruflar

Teminat; devredilen, temlik edilen, rehnedilen ya da ipotek altında bulunan herhangi bir alacağa veya alacağın bir kısmına uygulanmaz. Bununla birlikte, sigortalının yazılı onayı alınmak kaydıyla, sigortalının söz konusu alacakla ilgili olarak sigorta sözleşmesinden kaynaklanan hakkını; devretme, temlik etme, rehnetme veya ipotek altına alma şeklinde gerçekleşen tasarruflar sonucunda başka bir kişiye devretmesi mümkündür.

C- Çeşitli Hükümler

  1. l-  Sigorta Priminin Ödenmesi ve Sigortacının Sorumluluğunun Başlaması

Sigorta primi, özel şartlarda belirlenen her dönem itibariyle, sigortalının yine özel şartlarda belirtilen usullere göre sigortacıya beyan etmesi kararlaştırılan satış sözleşmelerinden oluşan cirosu esas alınarak belirlenir.

Ancak, sigortalı özel şartlarda belirlenen her dönem için, asgari bir prim ödemek zorundadır. Sigortalının, özel şartlarda belirlenen her dönem itibariyle

beyan etmesi kararlaştırılan cirosu esas alınarak belirlenen primin, aynı döneme karşılık gelen asgari primden fazla olması halinde, asgari primi aşan kısım si­gortalıdan tahsil edilir.

Sigortacının sorumluluğu, asgari primin tamamının veya taksitle ödenmesi kararlaştırılmış ise ilk taksidin poliçenin tesliminde ödenmesi ile başlar. Aksi kararlaştınlmadıkça, asgari primin tamamının veya ilk taksidin ödenmemesi halinde, poliçe teslim edilmiş olsa dahi sigortacının sorumluluğu başlamaz ve bu şart poliçeye yazılır.

Taksitle ödenmesi kararlaştırılmış olan asgari primin ve sigorta prim taksitle­rinin ödeme zamanı, miktarı ve vadesinde ödenmemesinin sonuçlan poliçe üze­rine yazılır veya poliçe ile birlikte yazılı olarak sigortalıya bildirilir. Sigortalı, prim taksitlerinin herhangi birini vadesinde ödemediği takdirde temerrüde dü­şer. Prim ödeme borcunda temerrüde düşülmesi halinde Borçlar Kanunu hü­kümleri uygulanır.

Rizikonun gerçekleşmesi halinde, poliçede belirtilmiş olması kaydıyla, si­gortalının cirosu esas alınarak belirlenecek primin, sigortacının ödemekle yü­kümlü olduğu tazminat tutarını aşmayan kısmı muaccel hale gelir.

C.2- Sigortalının Sözleşme Yapıldığı Sırada Beyan Yükümlülüğü

C.2.1. Sigortacı sigorta sözleşmesini, sigortalının beyanı ile teklifname, tek- lifname yoksa poliçe ve eklerinde yazılı sorulara verdiği cevaplara dayanarak yapar.

C.2.2. Sigortalının beyanı gerçeğe aykırı, yanlış veya eksik ise ve bu durum, sigortacının prim kaybına neden oluyor, sözleşmeyi yapmamasını ya da daha ağır şartlarla yapmasını gerektiriyorsa, sigortacı durumu öğrendiği tarihten iti­baren bir ay içinde sözleşmeden cayabilir veya sözleşmeyi yürürlükte tutarak aynı süre içinde prim farkını talep edebilir.

Sigortalı, talep edilen prim farkını kabul ettiğini sekiz gün içinde bildirmedi­ği takdirde sözleşmeden cayılmış olur. Ancak, prim farkının kabul edilmemesi nedeniyle sözleşmeden cayılması, sigortacının gerçeğe aykırı veya eksik beyanı öğrendiği tarihten itibaren bir aylık süre içinde söz konusudur.

Sigortalının kasıtlı davrandığının anlaşılması halinde sigortacı, riziko ger­çekleşmiş olsa bile sözleşmeden cayabilir ve asgari primden az olmamak üzere, o güne kadar bildirilen ciro üzerinden hesaplanan prime hak kazanır.

C.2.3. Sigortalının kasdı bulunmadığı durumlarda, rizikonun sigortacının du­rumu öğrenmesinden önce veya sigortacının cayabileceği ya da caymanın hü-

 

küm ifade etmesi için geçecek süre içinde gerçekleşmesi halinde, sigortacı taz­minatı, tahakkuk ettirilen prim ile tahakkuk ettirilmesi gereken prim arasındaki orana göre öder.

C.2.4. Süresinde kullanılmayan cayma veya prim farkını talep etme hakkı düşer.

C.3- Menfaat Sahibinin Değişmesi

Sigorta sözleşmesi süresi içinde menfaat sahibinin değişmesi halinde, söz­leşme hüküm ifade etmeye devam eder ve sigortalının sözleşmeden doğan hak ve borçlan yeni hak sahibine geçer. Değişiklik halinde, sigortalı ve sigortanın varlığını öğrenen yeni hak sahibi durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Sigortacı değişikliği, yeni hak sahibi de sigortanın varlığını öğrendiği tarih­ten itibaren sekiz gün içinde sözleşmeyi feshedebilir. Süresinde kullanılmayan fesih hakkı düşer.

Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi gün esası üzerin­den hesap edilir, varsa fazlası yeni hak sahibine iade edilir.

Menfaat sahibinin değişmesi halinde, taraflarca fesih hakkının kullanılma­ması durumunda, ödenmesi gereken prim borcundan sigortalı ile yeni hak sahibi birlikte sorumludur.

Sigortalının ölümü halinde, sözleşmeden doğan bütün hak ve borçlar yeni hak sahibine veya sahiplerine geçer.

C.4- Yasal Giderler

Sigortacı tarafından veya sigortacının onayıyla sigortalı tarafından zarara ilişkin olarak ödenen yasal giderler, özel şartlarda aksine bir hüküm bulunma­dıkça aşağıda belirtilen şekilde karşılanır.

C.4.1. Yasal giderlerin özel şartlarda belirtilen tutardan az olması halinde tümü sigortacı tarafından karşılanır.

C.4.2. Yasal giderlerin özel şartlarda belirtilen tutardan fazla olması halinde;

C.4.2.1. Tazminatın ödenmesinden önce sigortalı tarafından yasal işlemlere ilişkin olarak veya zararın azaltılması amacıyla ödenen giderler zarar hesabında dikkate alınır;

C.4.2.2. Tazminatın ödenmesinden sonra ödenecek olan giderler sigortacı ta­rafından karşılanır.

C.5- Soruşturma, İnceleme ve Müdahale Giderleri

Ödenecek primlere ilaveten sigortalı, sigortacının alıcılar veya muhtemel alı­cılar ile ilgili olarak yapacağı veya yaptıracağı soruşturma ve inceleme giderle­rine özel şartlarda belirlenen şekilde iştirak eder. Aynı şekilde sigortalı, her bir müdahale talebi için özel şartlarda tespit edilen bir tutan ödemeyi taahhüt eder.

C.6- Tebliğ ve İhbarlar

Sigortalının bildirimleri, sigorta şirketinin merkezine veya sigorta sözleşme­sine aracılık eden acenteye, noter eliyle veya taahhütlü mektupla yapılır.

Sigortacının bildirimleri de sigortalının poliçede gösterilen adresine veya bu adres değişmişse son bildirilen adresine aynı surette yapılır.

Taraflara imza karşılığı elden verilen mektup veya telgrafla yapılan bildirim­ler de taahhütlü mektup hükmündedir.

Sigortacı, sigortalı veya yeni menfaat sahibi tarafından yapılan fesih ihbarı, alındığı tarihi izleyen gün hüküm ifade eder.

C.7- Ticari ve Mesleki Sırların Saklı Tutulması

Sigortacı ve sigortacı adına hareket edenler bu sözleşmenin yapılması dola­yısıyla sigortalıya ilişkin öğreneceği ticari ve mesleki sırların, sigortalı ise sigor­tacı tarafından alınan kararların saklı tutulmamasmdan doğacak zararlardan so­rumludurlar.

C.8- Yetkili Mahkeme

Sigorta sözleşmesinden doğan anlaşmazlıklar nedeniyle sigortacı aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, sigorta şirketinin merkezinin veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan acentenin ikametgahının bulunduğu yerdeki, sigor­talı aleyhine açılacak davalarda ise davalının ikametgahının bulunduğu yerdeki ticaret davalarına bakmakla görevli mahkemedir.

C.9- Zamanaşımı

Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler iki yılda zamanaşımına uğrar.

C.10- Özel Şartlar

Sigorta sözleşmesine bu genel şartlara aykırı düşmemek ve sigortalının aley­hine olmamak kaydıyla özel şartlar konulabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Ticari bankalar ve kredi veren kuruluşlar en önemli gelirlerini, finansmana ihtiyaç duyan firmalara ve kişilere kısa, orta ve uzun dönemli krediler sunarak elde ederler. Kurumsal olarak kullanılan kredilerin kısa dönemli olanları genel­likle çalışma sermayesinin finansmanında kullanılırken, orta ve uzun dönemli krediler ise yatırımların finansmanında kullanılmaktadır. Ticari bankalann her üç dönem içinde sundukları dış ticaret kredileri ise ihracat yapan firmalann dış ticaret finansmanında kullanılmaktadır. Bu kredilerin uygun koşullarda verilme­si ihracatı artıncı bir etkiye yol açmaktadır.

Finansman sağlayan ticari bankalar, sunduklan kredilerin geri dönmesi için bir çok önlem almaktadırlar. Yoğun bir şekilde yapılmakta olan kredi değerlen­dirmeleri ve ağır yükümler taşıyan kredi sözleşmeleri verilen kredinin geri dönme riskini düşürmeyi amaç edinmektedir. Bu riski düşürücü önemli bir et­ken ise sigortadır. Ticari bankalar vermiş olduklan bireysel kredilerin türlerine göre yapacakları araç, ev, hayat ve ferdi kaza sigortalan ile vermiş olduklan kredilerden dolayı taşıdıklan riskleri sigorta şirketlerine devrederler. Aynı şe­kilde sunulan kurumsal kredilerin geri dönme riski ise verilecek nakliyat, yan­gın, makina kırılması, vb. sigorta teminatlan ile güvence altına alınmaktadır. Bu sigorta teminatları bankalar için bir güvence kaynağı olmakla birlikte bankalann kredi verme yapılannı daha geniş alanlara yaymalannı sağlamaktadırlar. Aynı. şekilde bu sigorta teminatlannı alan kişiler ve firmalar bankalardan daha uygun şartlarda kredi ihtiyaçlannı sağlayabilmektedirler.

Bankalar, yapmış olduklan sigorta poliçeleri ile vermiş olduklan kredilerin geri dönme risklerini düşürmekle kalmayıp aynı zamanda elde ettikleri sigorta prim gelirleri ile bankacılık dışı gelirlerini de arttırmayı hedeflemektediler. Bu oluşumda kurulan banka sigortacılığı finansal yapılan ile bankalar vermiş ol­dukları kredilere karşılık yapılan sigortalann yanında diğer müşterilerine de si-

 

gorta ürünlerinin pazarlama ve satışını yaparak gelirlerini arttırmayı hedeflemektediler.    Ticari bankalar ve kredi kuruluşları tarafından ticaretin finansmanı için sunulan krediler de kurumsal kredilerdir. Bu kredilerin de geri dönme riskini düşür­mek için bankalar firmalardan mal sigortasının yanısıra kredi ve ihracat kredi sigortasının da yapılmasını şart koşabilirler.

Firmalann aktif varlıklarının ortalama %40’ı ticari alacaklardan oluşmakta­dır. Ticari alacaklann durumu firmanın likidite yapısını da yakından ilgilendir­mektedir. Ticari alacaklar firmanın ticari ödemelerininde temelini oluşturmak­tadır. Kısacı ticari alacaklar bilançodaki hemen hemen her kalem üzerinde etki­lidir. Bu nedenledir ki ticari alacaklann güvende olması firmanın güvende ol­ması demektir. Her yıl dünyada ve ülkemizde binlerce firma kapanmaktadır. Yine her yıl bir çok şirket ödeme güçlüğü içine girmekte ve iflasını açıklamak­tadır. Beklenmedik şekilde patlak veren ekonomik krizler, siyasi, politik geliş­meler ve terör olaylan dünya ekonomisini ve dolayısıyla firmalann finansal bünyesini etkilemektedir. Bundan dolayı ticari alacaklar her an risk altındadır. Kredi ve ihracat kredi sigortası ile hem yurt içi hem de yurt dışı satışlannızdan doğan ticari alacaklannız teminat altına alınmaktadır. Bu sigortalar vasıtası ile sigortalı kurumlar ticari alacak risklerini devrederek daha güvenli bir ortam içinde faaliyetlerini devam ettirmektedirler.

Kredi ve ihracat kredi sigortası, yurt içi çalışan firmalat ve ihracatçının mal veya hizmet ihraç ettiği müşterilerinin ödeme gücünü kaybetmesi veya ödemek istemesine rağmen, politik veya ticari olaylardan dolayı ödemede bulunamaması sebebiyle alacağını alamama riskine karşı teminat sağlamaktadır.

Kredi ve ihracat kredi sigortası vasıtası ile riskin engellenmesi amaç edine­rek tüm alıcılann finansal durumlan devamlı olarak takip edilir. Bu takip, mev­cut alıcılardan kaynaklabilecek risklerin engellenmesine yardımcı olurken, aynı zamanda firmaların iş geliştirme çalışmalarında da doğru alıcılara yönlenmesini sağlar.

Alacak tahsilatı için ise zamanında tahsil edilemeyen alacaklar için kredi si­gortacısı devreye girmektedir. Kredi sigortası ile alacak tahsilatı konusunda si­gortalı kuruluşlar daha rahat bir yapıda çalışırlar.

Daha önceki açıklamalanmızda değindiğimiz gibi kredi ve ihracat kredi si­gortası, yurt içi satım yapan firmalar ve ihracatçının satmış olduğu veya ihraç ettiği mal veya hizmetine karşılık müşterilerinin ödeme gücü olmamasından veya politik nedenlerden dolayı ödemede bulunamamasmdan kaynaklanan ala­cağını alamama riskine karşılık teminat veren bir sigorta türüdür. Bunun yanında, sigorta poliçeleri ile ticari bankalara doğrudan verilen teminatlar, yükleme öncesi ve yükleme sonrası firmaların ihtiyaç duyduğu finansman kaynaklanna kolaylıkla ulaşabilmesini sağlamaktadır. İhracatçı, ihracat kredi sigortası ile ti­cari ve politik risklere karşı korunmanın yanında, yaptıracağı ihracat kredi si­gorta poliçelerini bankalara garanti vermek suretiyle ihtiyaç duyacağı finansma­nı daha kolay ve uygun şartlarda sağlar. Bu iki ana fonksiyon tek bir amaç taşı­maktadır: İhracatçıya ihtiyacı olan kredi kolaylığını sağlayarak ihracatı arttır­mak.

Kredi sigortasının niteliği, büyük tutarlara ulaşan finansal kaynaklan belirli alanlara yaymayı ve yönetmeyi gerektirir. Önemli bir finansal kurum olarak kredi sigortası, firmalara finansman kaynaklan bulmada olduğu kadar, genel ekonomi üzerinde de küçümsenmeyecek etkiler taşır.

İhracatçılann yeni pazarlara girebilmesini sağlamak, var olan pazarlannı ge­nişletmek, uluslararası pazarlarda rekabet edebilmesini sağlamak açısından dünyada gün geçtikçe önemi artan ihracat kredi sigortası değişik yapılarda ken­dini göstermektedir. Gelişmiş ekonomilere sahip olan ülkelerde bu yapılan oluşturmada sadece devletler tarafından kurulan Eximbanklar rol almamakta aynı zamanda özel sermayeli sigorta kuruluşlan da ihracatçılann ihracat kredi sigortası ihtiyacına cevap verebilmektedirler. Bunun başlıca nedenlerinden bir tanesi; yapılan ihracatın önemli bir bölümünün ihracat kredi sigortası ile yapıl­masıdır. Bazı ülkelerde ihracat kredi sigortası, toplam ihracatın % 8-10’nu oluş­tururken, kimi ülkelerde bu oran % 40’lara varmaktadır. Bu oranlar arttıkça ih­racat kredi sigortası sunan kuruluşlar sadece kamu kuruluşu olmaktan çıkmakta özel finans kuruluşlan da bu sigorta ürününe ilgi göstermektedirler. Fakat ihra­cat kredi sigortası çatısı altında ticari risklere karşı verilen teminat genellikle özel finans ve sigorta kurumlan tarafından sunulabilmektedir. Politik risklere karşı teminat dünyadaki genel uygulama çerçevesinde kamu kuruluşlan yani Eximbanklar tarafından verilmektedir.

Gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye açısından konuya bakıldığında, mev­cut pazarların korunması, Türk mallan için potansiyel arzeden pazarlann değer­lendirilmesi, kredi talep eden ve kredi elde edebilirliği yüksek olan piyasalarda yerleşilebilmesi ve geleneksel olmayan yeni mallann ihracata kazandınlabilme- si için diğer ülkelerde de uygulanan çeşitli finansman teknikleri ile birlikte ihra­cat kredi sigortası sisteminden yararlanmak kaçınılmaz olmaktadır.

Türkiye açısından kredi ve ihracat kredi sigortasının değerlendirilmesinin yapılabilmesi için, yurt içi ticaret hacminin ve ihracat yapısının çok iyi analiz edilmesi gerekmektedir. İlk aşamada öncelikli olarak sigortalanacak satılacak ve ihraç malların ne olacağının ve toplam ihracat içinde ne kadarlık bir oranın si­gortalanması gerektiğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Türkiye ihracatının yapısı gözönüne alındığında öncelikle kısa ve orta vadeli finansman ve sigorta sunmanın ve bunlardan edinilecek tecrübelerle daha uzun vadeli işlemlere yö­nelmenin uygun olacağı görülmektedir.

Kredi ve ihracat kredi sigortası uygulaması beraberinde birtakım finansal ko­laylıklar da sağlıyorsa, sistem çok daha verimli ve ihracata katkısı çok daha önemli olmaktadır. Konuyla ilgili olarak dünya üzerindeki tecrübelere bakıldı­ğında, ihracat kredi sigortası kurumlarının, ihracat kredi garantisi sistemleri va­sıtasıyla mevcut bankalara ve diğer finansman kuruluşlarına garantiler sunarak ihracat için yararlı bazı finansal kaynaklan harekete geçirme imkanını buldukla- n görülmektedir.

Tüm bu nedenlerden dolayı, kredi ve ihracat kredi garantisi sisteminin, diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de uygulanmaya yoğun olarak başlanması, mevcut bankalara ve diğer finansman kurumlarına garanti sunmak yoluyla, ih­racat için yararlı bazı finansal kaynaklan harekete geçirme imkanı yaratacaktır. Bu sistem, ihracat kredi sigortası programlan ile birlikte uygulandığında sistem çok daha verimli ve ihracata katkısı çok daha önemli olacaktır.

Kredi ve ihracat kredi sigortası sisteminin Türkiye ekonomisi ve dış ticareti içinde önemli bir yere sahip olacağı kuşkusuzdur. İhracatı geliştirme ve arttırma açısından önemli bir fonksiyona sahip olan ihracat kredi sigortasının ülkemizde geliştirilmesi için bu yapının sadece devlet kuruluşlan ile oluşturulmaması, dev­let kuruluşlannın yanında özel sigorta kuruluşlannın da bu sigorta türünü yoğun ve etkin bir şekilde ihracatçılara sunmaları gerekmektedir. Ancak bu şekilde kredi ve ihracat kredi sigortası geliştirilebilinir ve ihracatçılara daha iyi hizmet sunulabilinir. Bunun yanında bu sistemlerin olumlu sonuçlar verebilmesinde, sistem içinde görevlendirilecek personelin çok iyi bir şekilde eğitilmesi kadar, yurt içi ve ihracat yapan firmalara sigorta ve garanti hizmetleri sonucunda daha kolay ve ucuz finansman sağlayacaklan ve bankalara da sağlayacaklan finans­manın geri dönüşünde sigorta poliçesinin önemli bir güvence olacağı anlatılma­lıdır. Kredi ve ihracat kredi sigortası sisteminin bu-yapıda oluşturulması, eko­nomi ile dış ticaret birimleri arasındaki entegrasyonu kolaylaştırarak dış ticare­timizin artmasını sağlayacaktır.

 

Spesifik ihracat Kredi Sigortası

İhracatçıların tek bir satış sözleşmesine bağlı olarak beş yıla kadar vadeli mal ihracatından doğan alacaklarını ticari ve politik risklere karşı teminat altına Spesifik İhracat Kredi Sigortası alır[1]. Spesifik İhracat Kredi Sigortasının amacı, ihracatçıların tek bir satış sözleşmesine bağlı olarak 5 yıla kadar vadeli ödeme koşuluyla yapacakları sermaye malı ihracatından doğan alacaklarını tica­ri ve politik risklere karşı teminat altına almak ve teminat altına alman ihracat işlemi ile ilgili olarak ticari bankalardan finansman teminine imkan sağlamaktadır.                                                              .

Motorlu taşıt araçları, inşaat makinalan, kompresörler, torna tezgahlan vb. sermaye ve yarı sermaye malı niteliğinde olan ürünlerin ihracatını kapsamakta­dır. Prim oranı, alıcının türüne, alıcının bulunduğu ülkenin risk derecesine, ma­lın teslim süresi ve ödeme vadesine göre belirlenir. Doğacak zarar % 80 ile % 95 arasında değişen oranlarda tazmin edilmektedir. Tazminatın geri kalan kısmı ihracatçı üzerinde kalmaktadır.

 

Bu program kapsamında 1990 ile 2007 yıllan arasında 135 milyon ABD Do­lan tutarında ihracat teminat altına alınmıştır

Tablo 5.2: Türk Eximbank’ın 2004-2007 Yılları Arasındaki Sigorta Faaliyetleri

(Milyon ABD Dolan)

Sigorta Faaliyetleri 2004 2005 2006 2007

 

 

Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası 6.530 t ‘1 8.726 8.816 9.666
Sigortalanan Sevkiyat 3.553 4.173 4.253 4.683
Üstlenilen Risk 2.977 4.553 4.563 4.983
Tazminat Ödemesi 3,5 6,6 6,7 3,7

 

 

Oıta-Uzun Vadeli İhracat Kredi Sigortası 0 0 0 0
Sigortalanan Sevkiyat 0 0 0 0
Tazminat Ödemesi
Kaynak:Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. (Türk Eximbank), Faaliyet Raporları, 1998 – 2000.

 

 

Tablo 5.2’de Türkiye İhracat Kredi Bankası’nın (Türk Eximbank) Kısa, Orta ve Uzun vadeli ihracat kredi sigortalannda sigortaladığı teminat, üstlendiği risk ve yapmış olduğu tazminat ödemeleri sunulmaktadır. Tablo’dan da görüldüğü üzere Türk Eximbank verdiği sigorta teminatlanna oran ile çok düşük miktar­larda tazminat ödemesi yapmıştır. Özellikle Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigorta­sında sigortalanan sevkiyat miktarı 2004-2007 yıllan arasında aynı seviyelerde kalmasına rağmen üstlenilen risk miktarları artmaktadır.

 

– İşlemlerin ilgili ülke bankasınca açılacak gayrikabili rücu akreditifler tah­tında yürütülmesi,

 Ülke Kredileri Sigortası/Garantisi

 

Yararlanma koşullan:

 

S İhracı/ yatınım düşünülen malın/projenin ilgili ülke bankasınca gönde­rilmesi,

 

S İhracata /projeye konu olan mal ve hizmetlerin Türkiye menşeili olması,

 

Şekil 5.3: Orta ve Uzun Vadeli İhracat Kredi Sigortası Kapsamında Sigortalanan İşlem Tutan (Milyon ABD Dolan)

 

Orta – Batı Asya Cumhuriyetlerine yönelik olarak oluşturulmuş bir garanti ve sigorta programıdır. Ülke Kredileri Sigortasının amacı, Türk ihracatçılan ile müteahhitlerinin uluslararası pazarlarda rekabet olanağının arttırılması ile ticari ve politik risk taşıyan yeni pazarlara girişinin sağlanmasıdır

 

– İhracatı yapılacak mallann en az % 50 yerli katkı/katma değer oranı taşı­dığının Ticaret ve/veya Sanayi Odası’nca tescil edilmesi,

alınması amaçlanmıştı. Buna göre, kamu niteliğini haiz olmayan bir alıcıya ya­pılan kredili satışlarla ilgili olarak, alıcının ödeme aczine düşmesi hali teminat altına alınmıştı. 25.03.2004 tarihi itibarıyla yürürlüğe konulan değişikliklerle, yalnızca İhracat Kredi Sigortası ile ilgili olmak üzere, siyasi ve ekonomik rizi­kolar da sigorta sözleşmesine hüküm konulması şartıyla teminata dahil edilmiş, buna göre; sigortalının kamu niteliğini haiz alıcılara yaptığı ihracat da dahil ol­mak üzere, döviz transferini engelleyen ekonomik önlemler veya bilumum siya­si karışıklıklardan dolayı borcun ödenmemesi hallerinin de teminat altına alın­ması imkanı doğmuştur. İhracat Kredi Sigortasında, siyasi ve ekonomik riziko­ların, alıcının ödeme aczine düşmesi haline ilişkin ticari rizikolara ilave olarak teminat kapsamına alınmasına yönelik değişiklik, kısa vadeli kredi sigortaların­da, özel sigorta şirketlerinin, kamu kesimi sigorta şirketlerinin rolüne ortak ol­ma eğiliminin ülkemizdeki uzantısı olarak değerlendirilebilir.

Aynı kapsamda gerçekleştirilen değişikliklerle, sigorta sözleşmesinin kap­samı, satılan mallara ilave olarak temin edilen hizmeti de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Böylelikle, hizmet sektörü faaliyetleri sigorta güvencesine, si­gorta sektörü ise yeni istihsal imkanlarına kavuşturulmuştur.

T.C.Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı’ mn yürürlüğe koymuş olduğu değişik­liklerle, sigortalının; ortaklık, iştirak, ortak yönetim, hısım ve akrabalık gibi menfaat ilişkisi bulunduğu alıcılara yaptığı satış ve ihracatın, aksine sözleşme yoksa teminat dışında kalması, bu gibi satış ve ihracatın, ancak sigorta sözleş­mesi kapsamında yapılacak ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınması hükme bağlanmıştır. Bu şekilde, bu kapsamda olabilecek satışlara açıklık getirilerek, böylesi bir durumda sigortacının, her iki genel şartın sigortalının sözleşme ya­pıldığı esnadaki beyan yükümlülüğüne dair hükümlerine istinaden, bu kapsam­da bir ilişkinin mevcudiyetini öne sürerek riziko gerçekleşmiş olsa bile sözleş­meden haklı veya haksız olarak caymak suretiyle, bir ihtilafa neden olması en­gellenmiştir.

Yürürlüğe konulan önemli bir değişiklik de alacak hakkı üzerinde bulunan tasarruflarla ilgilidir. Yapılan değişiklik öncesinde, sigorta teminatı; devredilen, temlik edilen veya rehnedilen ya da ipotek altında bulunan herhangi bir alacak veya alacağın belli bir kısmı için geçersiz hale gelmekteydi. Yapılan değişiklik sonrasında, sigortacının yazılı onayı alınmak kaydıyla, sigortalının sigorta söz­leşmesinden kaynaklanan hakkını, devretme, temlik etme, rehnetme veya ipotek altına alma şeklinde gerçekleşen tasarruflar sonucunda başka bir kişiye devret­mesi mümkün kılınmıştır. Böylelikle, ihracatçıya kredi vermek suretiyle sigorta sözleşmesinde daini mürtehin sıfatını kazanacak olan bir kişi veya faaliyet ko­nusu temlik olan bir faktöring şirketi, sigortacının yazılı onayı alınmak suretiyle sigorta sözleşmesi kapsamında yapılacak tazminat ödemesinden faydalanabile­cektir.

Türk Eximbank tarafından düzenlenen sigorta sözleşmesi hükümlerinin, Kredi Sigortası branşında faaliyet gösteren sigorta şirketleri tarafından düzenle­nen sigorta sözleşmesi hükümlerine genel olarak paralel olduğunu ifade etmek mümkün olsa da, iki sözleşme hükmü arasında esasa yönelik olmayan bazı fark­lılıklar mevcuttur. Bu çerçevede, aşağıda belirtilen hususlar Kredi Sigortası branşında faaliyet gösteren sigorta şirketleri tarafından düzenlenen sigorta söz­leşmesi hükümleri esas alınmak suretiyle tespit olunmuş olmakla birlikte, Türk Eximbank tarafından düzenlenen kısa vadeli kredi sigortası sözleşmeleri için de önemli ölçüde fikir verebilecek içeriktedir. Bu noktada, Türkiye Cumhuriyeti sınırlan dahilinde gerçekleştirilen kredili satışlann sigorta güvencesine alınma­sının, Türk Eximbank’ın faaliyet alanı dışında kaldığının belirtilmesinde fayda görülmüştür. Söz konusu sigorta sözleşmeleri, genellikle vadesi 360 günü aş­mayan satış sözleşmelerine ilişkindir. Bununla birlikte, kapsam dahilindeki satış sözleşmelerinin vadesi özel şartlarla belirlenebilmektedir.

Sigortalının, vadesi yukarıda belirtilen bir yıllık satışının tamamının sigorta sözleşmesine konu edilmesi esastır. Böylelikle, sigortacılann yüz yüze kalmak istemediği anti-seleksiyon riskinin giderilmesi amaçlanmıştır. Kredi sigortacıla­rı için anti-seleksiyon riski, sigortalının kendi değerlendirmesine göre, bedelinin ödenmeme riski yüksek satışları sigorta ettirmesi, daha güvenli olduğunu dü­şündüğü satışlan ise sigorta ettirmeyerek kendi uhdesinde tutması olarak ortaya çıkmaktadır.

Doğal olarak, bedeli peşin olarak ödenen veya bir banka veya özel finans ku­rumu tarafından teminat mektubu verilmek suretiyle teyit edilen satışlar ile be­deli peşin olarak ödenen veya sigortalının ülkesinde mukim bir banka tarafından gayrikabili rücu vesaik karşılığı akreditif verilmek suretiyle teyit edilen ihracat, mal veya hizmet mübadeleleri veya mal karşılığı satışlar ve ihracat, sigorta söz­leşmesine konu olmamaktadır.

Sigortalının beyan etmiş olduğu ciro üzerinden temin ettiği sigorta teminatı için ödeyeceği sigorta primi T.C.Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı’nca tarifeye bağlanmamış olup, sigortalı ile sigortacı arasında serbestçe belirlenmektedir. Bununla birlikte, ödenecek primin faaliyet gösterilen sektöre göre değiştiğini ifade etmek mümkündür. Konu ihracat kredi sigortası olduğunda risk primi, ihracat yapılacak ülkeye göre de değişmektedir. Ödeme şekli ve vade süresi, risk primini etkileyen diğer faktörlerdir.

 

Satış gerçekleştirilmeden önce, satış yapılacak alıcıların sigortacı tarafından onaylanarak her bir alıcı için kredi limiti tahsis edilmesi gerekmektedir. Her­hangi bir alıcı için tahsis edilen kredi limitinin dolması halinde, aynı alıcı için ilave sevkiyat gerçekleştirilebilmesi, ancak sigortacının kredi limitini artırması ile mümkün olabilmektedir. Diğer taraftan, sevkiyatın sigortacının onayı bek­lenmeksizin gerçekleştirilmesi gereken durumlar da söz konusu olabilmektedir. Malın vasfını kaybetme tehlikesi ve benzeri nedenlerden dolayı bekletilemeye- cek satış veya şevki yatlar ise, alıcının daha önce sigortacı tarafından reddedil­memiş olması şartı ile, sigorta sözleşmesinde onaylanmamış alıcılar için tahsis edilen kredi limiti ile sınırlı olmak suretiyle teminat altına alınmaktadır.

Alıcının ödeme aczine düşmesi ve sair hallerde ortaya çıkan zararın özel şartlara göre tespit edilen belli bir kısmı, sigortalının daha dikkatli davranması amacıyla sigortacı tarafından sigortalanmamakta ve münhasıran sigortalının sorumluğunda bırakılmaktadır. Muafiyet indirimi olarak tanımlanan bu uygu­lamaya göre sigorta kapsamı dışında bırakılan bu kısmın sigortalı tarafından tekrar sigorta ettirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Onaylanmamış alıcılar için tespit edilen muafiyet oranı, özel şartlarla başka bir şekilde belirlenmedikçe or­taya çıkan zararın %50′ sidir. Başka bir ifadeyle sigortalı, henüz onaylanmamış alıcılar için yaptığı sevkiyat bedelinin yansı için kendi kendinin sigortacısı ol­maktadır.

Sigortalı, alıcı hakkında edindiği olumsuz bir bilgi, alıcıyı ilgilendiren işlem­lerde karşılaştığı bir zorluk veya olağan dışı herhangi bir durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Böylesi bir muhtemel zarar bildiriminde, anlaşması önceden yapılmış da olsa, üç aydan daha uzun bir süre sonra gerçek­leştirilecek sevkiyatlar sigortacı tarafından teminat kapsamı dışına çıkartabil­mektedir.

Sigortacının yükümlülüğü, teminat kapsamında meydana gelen bir zararın tazmin edilmesi olmakla birlikte kredi sigortacılığı; ödemenin temini, alacakla­rın geri alınması gibi sigorta teminatının ötesinde işlevleri de özünde barındır­maktadır. Bu nedenle kredi sigortası alanında faaliyet gösteren bir sigorta şirke­tinin; üstlenmiş olduğu rizikoyu analiz ederek kar zarar hesabı yapan, bu faali­yetine ilave olarak, firma, hatta şahıs bazında ki ekonomik aktiviteleri uluslara­rası boyutta hatta dünya çapında izleyen ve bu hizmeti veren kuruluşlarla yakın işbirliği içinde olan bir şirket olarak tanımlanması yanlış olmaz.

Alıcının satış sözleşmesinden kaynaklanan borcunu ödeyememesinin nedeni iflas etmiş olması ise, riziko herhangi bir bekleme süresi olmaksızın gerçekleş­miş sayılmakta ve tazminat talebinin tasfiye memuru tarafından kabul edilmesi ile sigortacının ödeme yükümlülüğü ortaya çıkmaktadır. Ancak alıcının iflası

söz konusu olmamakla birlikte, ödemenin vade tarihinden itibaren dört ay için. de yapılmadığı durumlarda, sigortalı sigortacıdan olaya müdahale etmesini isteyebilmektedir ki bu talep aynı zamanda tazminat talebi anlamına da gelmekte­dir. Özel şartlarda daha kısa bir süre belirtilmemişse müdahale talebi tarihinden itibaren beş aylık sürenin dolmasıyla birlikte riziko gerçekleşmiş sayılmakta ve sigortacının ödeme yükümlülüğü doğmaktadır. Ödemeyi gerçekleştiren sigorta­cı, halefiyet prensibi gereği, ödemiş olduğu tazminat tutarınca hukuken sigorta­lının yerine geçmekte, alacakla ilgili olarak sigortalının sahip olduğu haklara sahip olmaktadır.

Günümüzde sadece on üç şirket kredi sigortalan, sekiz sigorta şirketi ise ih­racat kredi sigortası teminatını vermektedir. Yaklaşık son beş yıldır Türk Eximbank ile birlikte özel sigorta şirketlerinin vermiş olduğu ihracat kredi si­gorta teminatları çoğunlukla ticari risklere karşın verilmektedir. Politik risklere karşın istenen teminatlar genellikle verilmek istenmemektedir. Bu tür teminatlar genellikle bu konuda uzmanlaşmış ve Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı sigorta şirketleri, Coface Sigorta gibi, tarafından verilebilmektedir.

 

Ticari Bankalara Yönelik Orta Vadeli Garanti Programı

Eximbank Ticari Banka Garanti Programı ile ihracatçıya rücu olmaksızın Amerikan mal ve hizmetlerini satın alan yabancı alıcılara, 181 günden 3 yıla kadar (bazı durumlarda 5 yıla kadar) olmak üzere doğrudan orta vadeli kredi sağlayan bankalara politik ve ticari risklere karşı garanti desteği sunmaktadır. Eximbank herhangi bir ödenmeme durumunda borcun tamamını ödeyeceğini taahhüt etmektedir. Ancak yabancı alıcıdan en az % 15lik bir peşin ödemede bulunması istenmektedir.

Bu program altında Eximbank, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ticari ban­kacılık sistemi aracılığıyla çalışmaktadır. Ticari bankalar garanti programı için Eximbank’a doğrudan başvurmaktadır.

Garanti programından yararlandırılacak banka, Eximbank tarafından kabul edildikten sonra, ilk onaylanmış işlem sırasında Eximbank ile arasında garanti hizmetlerinin genel şartlarını ve kurallarını düzenleyen bir Ana Garanti Sözleş­mesi (Master Guarantee Aggreement) imzalamaktadır. Söz konusu anlaşmada ;

– Tarafların kimler olduğu, kapsanacak politik ve ticari risk çeşitlerinin ne­ler olduğu,

– Satış fiyatı, nakit ödeme, finanse edilen kısım ve ihracatçının payı,

-Her bir alıcının ne tür kapsama uygun olduğu ,

– Hangi şekil ve vadede bono söz konusu olduğu, ne tür Eximbank poliçesi kullanılacağı, borç düzenlemesi ve banka tarafından bonoların satın alımı ile ilgili zamanlama,

– Eximbank’ın garantiyi ne zaman sunacağı,

– Tazminat talebi söz konusu olduğunda tazminatların nasıl ve hangi belge­ler karşılığı ödeneceği gibi hususlar yer almaktadır.

Bu anlaşma kabul edilen her banka ile bir defaya mahsus olarak imzalan­maktadır. Herhangi spesifik bir işlem için Eximbank’a müracaatta genelde izle­nen prosedür şu şekildedir:

– İhracatçı bir ihracat satışının finansmanı için ticari bankasına müracaat etmektedir.

– Banka kredi komitesi, Eximbank garantisini elde ettikten sonra söz konu­su krediyi onaylayabilmededir.

– Başvuruda bulunan banka kredi riskini üzerine alması için Eximbank’a müracat etmekte ve bunun için bir ek anlaşma (Supplementary Agreement) düzenlenmektedir.

 

Bu anlaşma garanti talebini kapsamakta ve onaylandığında özel işlemlere uygulanacak şartlan belirlemektedir. Başvuru şu detaylan kapsamaktadır

– Satış şekli,

– Başvuran bankanın adı ve adresi, kayıtlı ihracatçı ve imalatçı, S Alıcı ve garantörün yasal adı ve adresi,

– Kontrat miktarı, peşin ödeme, finansman sağlanan kısım ve bunun içinde sunulacak garantinin yüzdesi,

– Geri ödeme vadesi,

– İhraç edilecek malın tanımı,

– ABD menşeli olmayan kısım,

– İstenen karşılanma miktarı,

– Yükleme dönemi,

– Garantinin geçerliliği,

– İlgili kişiler arasındaki ilişki,

– İhracatçının başka bir Eximbank veya FCIA başvurusunda bulunup bu­lunmadığı.

Aşağıdaki bilgilerin vermesini istemektedir: S Son üç yıllık mali bilançosu, S Kredi referansları, S Alıcı veya garantörün tecrübesi, S Teminat verildiğinde istenen ilave bilgi.

Sözleşme değerinin finanse edilen bölümünün ( %85) belirli bir miktarın al­tında olan durumda söz konusu işlem Eximbank Kredi Komitesine sunulmakta­dır. Daha yüksek değerdeki işlemler Yönetim Kurulu tarafından değerlendiril­mektedir.

Eğer işlem, Eximbank tarafından kendi adına garanti düzenleme yetkisi ve­rilmiş bir banka tarafından yürütülüyor ise, Eximbank Ek Anlaşmayı üzerinde

 

belirtilmiş olan özel koşullar ve yapılan değişikliklerle birlikte bankaya gön­dermektedir. Bu süreç esnasında Eximbank garantisinin sağlanabilmesi için bankanın ihracatçı ürün kullanım sertifikasını (Exporter’s Certificate of Product Use) alması gerekmektedir183.

Sonuç olarak garantinin etkin hale gelebilmesi için banka, Eximbank’a istek ve garanti sertifikası (Request and Certificate of Guarantee) sunmalıdır. Bu son aşama yükleme sırasında ve bankanın ihracatçının emre yazılı senedini satın aldığı sırada oluşmaktadır. Aynı zamanda senetlerin bir kopyasının ve garanti

ücretinin Garanti Sertifikası ile birlikte Eximbank’a sunulması gerekmektedir. •

işletme Sermayesi Garanti Programı

İşletme Sermayesi Garanti Programı ile Eximbank, şartlan uygun küçük ve orta büyüklükteki ihracatçılara kısa vadeli işletme sermayesi için kredi sağlayan fınans kuruluşlannı geri ödeme ile ilgili garantilemektedir.

Garanti tek bir ihracat ile ilgili borca sunulabileceği gibi birden fazla ihracatı veya birden fazla ihracatçıyı kapsayacak şekilde de olabilir.

İhracatçı borcu ödeyemediğinde Eximbank ana borç miktannın % 90’ı ile tazminat ödeme gününe kadar olan faiz oranını ödemektedir. Söz konusu prog­ram sadece bankaları ihracatçının ödemede bulunmamasına karşı korumaktadır.

Alıcının ihracatçıya olan borcunu ödememesi riskini kapsamamaktadır. An­cak, Eximbank garantisi ile ABD İhracat Kredi Sigortası Kurumu’nun (FCIA) ihracatın sevkiyat öncesi aşamasında sunacağı sigorta birlikte uygulanırsa bu iki risk bir arada düşünülebilir.

Garanti İçin Başvuru

İşletme Sermayesi Garantisi için başvuruda bulunan bankanın dolduracağı

form şu bilgileri kapsamaktadır:

 

– İhracatçının borç için başvuru nedeni ve borç verenin Eximbank garantisi talep nedeni,

– İşlemle ilgili sigorta şekli.

Ayrıca başvuru formuna kredi verenin şu bilgileri de eklemesi gerekmekte­dir.

– Kredi alan kuruluşun son üç yıllık mali tablosu,

– Kredinin söz konusu olduğu dönem için hedeflenen finansal durum,

– Kredi alan kuruluşun kısa tarihçesi, yasal statüsü, önemli hissedarları, iş­lemlerin yürütülmesi,

– Yöneticilerin ve önemli hissedarların kısa özgeçmişi,

– Önemli hissedarların açıklanmış mali durumları,

– Kredi veren kuruluşun uygun olduğunu düşündüğü diğer bilgiler.

Finansman Garantisi

ABD’nin mamul sermaye mallan ile ilgili hizmetlerinin satın alımını finanse etmek için uzun vadeli borçlar veren bankalara veya diğer finansman kuruluşla­rına ve özel borç verenlere sağlanan garantidir.

Garanti programı ile açılan krediler mevcut politik ve ticari risklere karşı % 100 oranında koruma sağlamaktadır.

 

Garanti Ücreti

Garanti komisyonu Eximbank,ın garanti ettiği ve diğer kuruluşlarca kullandı­rılan kredinin üzerinden yıllık oranda alınmakta ve buna ilave olarak belirli bir taahhüt ücreti ilave edilmektedir . Finansal garantilerde diğerlerinde olduğu gibi garanti US Dolar veya diğer konvertibl para birimi üzerinden sağlanmakta­dır.

Garanti İçin Başvuru


Eximbank’ın uzun dönemli finasman garantisi için standart bir başvuru for­mu yoktur. Ancak, tüm başvurulann, Eximbankfın her spesifik işleminin teknik, ekonomik ve finansal yönden değerlendirilebilmesini mümkün kılmak için, ye­
terli bilgiyi içermesi gerekmektedir. Eximbank, Finansal Garanti sunarken alıcı, ihracatçının ABD menşeili veya yabancı bir bankadan istediği garanti desteği­nin miktarını, vadesini ve koşullarını özetleyen ve 180 gün geçerli sayılan bir ön taahhütte bulunmaktadır.

Ön taahhüdün sağlanması için ihracatçı, yabancı alıcı veya ilgili finansal ku­ruluşlar Eximbank’a müracaat eder.

Ön taahhüttte bulunulmasının uygun görülmesi durumunda muhataplara ön taahhüt mektubu düzenlerek gönderilir.

Özel     Garantiler

Sevkiyat Öncesi veya Mukavele Garantileri: İhracatçının imalat döneminden sözleşme gereklerini yerine getireceği zamana kadar geçecek sürede meydana gelen çeşitli politik olaylar veya alıcının iflası sonucunda ortaya çıkan zararı kapsamak üzere sağlanan garantilerdir.

Bankalararası  Kredi Garantisi

Amerikan sermayeli teçhizat ve ilgili hizmetlerin yabancı bir bankanın müş­terisi tarafından ithalini finanse etmek için kullanılan ve bir Amerikan Bankası ile yabancı bir banka arasında oluşturulan orta vadeli döner kredi limitlerini kapsayan garantidir.

5.3.2. Kanada

Kanada’da İhracat Kalkınma Şirketi (EDC), özel sektörün ihracat finansma­nına maksimun katkısını sağlamak için ihracata kolaylık sağlayan bankalara %100 garanti sunmaktadır[2].

Garanti Çeşitleri

Orta Vadeli Spesifik Muamele Garantisi: Bankalara ve diğer borç veren ku­ruluşlara satıcıya rücu olmaksızın verilen şartsız garantidir. Söz konusu garanti sadece EDC sigortasına sahip ihracatçılar için uygundur.

Kesin Teminat Garantisi: Kanadalı ihracatçı adına, yabancı alıcıya sunulan herhangi bir teminatın nakde dönüştürülmesine karşı bankaya ve diğer finans­man kuruluşlarına verilen garanti türüdür. Bu garanti de normalde EDC sigorta poliçesine sahip ihracatçılara verilmektedir.

Geçiçi Teminat Garantisi: Kanadalı ihracatçı adına, yabancı bir alıcıya geçi­ci teminat veren bankaya sunulan garantidir.

Borç Garantisi: Kanada sermaye mallan ve hizmetlerini satın alanlara borç veren banka veya finansman kuruluşuna sunulmaktadır.

EDC garantilerinin hepsinde finanse edilen miktar artı faiz ve % 100 oranın­da kapsanmaktadır.Garanti edilen tüm işlemlerin %60 Kanada içerikli olması gerekmektedir. Garanti ücretleri işleme göre müzakere edilerek belirlenmekte- dir.

Garanti İçin Başvuru

EDC garantileri için genellikle kurum, ihracatçı ve finansman kuruluşu ara­sında müzakereler yapılmakta olup, erken başvuru oldukça önemlidir. Müracaat formlan EDC’nin bölgesel ofislerinden temin edilebilmektedir. EDC garantisin­den yararlananlara tazminat ödenebilmesi için, idari ve enformasyon açıdan bazı sorumlulukların yerine getirilmesi şarttır..

Türkiye’deki Uygulamalar

Türkiye’de dış satımın desteklenmesi günümüzde Türk Eximbank kanalı ile yapılmaktadır. Bu bankanın kuruluşu ve yapılanmasına kısaca şu şekilde deği­nebiliriz:

Devlet Yatınm Bankası, İktisadi Devlet Teşekküllerini finanse etmek için 1964 yılında 441 sayılı kanunla kuruldu. Ülkemizde ihracatı ve ihracat içindeki sanayi ürünlerinin payını arttırmak ve bu artışa süreklilik kazandırmak için ih­racatçıya rekabet gücü kazandıracak nitelikte kredi ihracat finansman garantisi ve ticari, politik risklere karşı sigorta desteği sağlayacak bir kurumun oluştu­rulması için Devlet Yatırım Bankası 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile 21.8.1987 tarihinde Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’ye (Türk Eximbank) dönüştürülmüştür186.

Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., ihracatçılann yaptıkları sevkiyatlan Kı­sa Vadeli İhracat Sigortası, Spesifik İhracat Kredi Sigortası, Ülke Kredileri Si­gortası/Garantisi programlan ile teminat altına almaktadır.

 

 Kısa Vadeli İhracat Sigortası

İhracatçıların bir yıl içinde yaptıkları 360 gün vadeli sevkiyat bedellerini ti­cari ve politik risklere karşı teminat altına alan bir programdır. İhracatçılar bu teminat ile aynı zamanda ticari bankalardan finansman teminini de sağlarlar[3].

Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası’nın amacı, ihracatçıların kısa vadeli sa­tışlarına ilişkin ihracat bedellerini ticari ve politik risklere karşı belirli limitler dahilinde teminat altına alarak ihracatı teşvik etmek, yönlendirmek ve düzenle­necek poliçenin teminat olarak gösterilmesi ile ticari bankalardan ihracat kredisi teminini kolaylaştırmaktadır. İhracatçının bir yıl içinde, Türk Eximbank tarafın­dan kapsama alman ülkelerdeki çeşitli alıcılarına fiili ihraç tarihinden itibaren en fazla 360 güne kadar vade tanıdığı tüm sevkiyatları sigortalanmaktadır.

Dolayısıyla, ihracatçının her bir sevkiyatı için ayrı ayrı sigorta sözleşmesi düzenlemesine gerek kalmaksızın Türk Eximbank’ca kabul edilen ülkelerdeki limitleri onaylanmış alıcılara yapılacak tüm sevkiyatlar tek bir poliçe ile sigorta kapsamına dahil edilmektedir. Prim oranı alıcının türüne, alıcının bulunduğu ülkenin risk grubuna, vadeye ve ödeme şekline göre belirlenir. Tazminat oranı ise doğacak zararın % 90’ıdır. Riskin % 10’luk kısmı sigortalı yani ihracatçının üzerinde kalmaktadır.

2006 yılında Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası programı çerçevesinde si­gorta kapsamına alınan ihracat tutan 4.253 milyon ABD Dolarına ulaşmıştır (Şekil 5.1). Aynı yıl toplam alıcı sayısı 113.610’a ulaşmış olup, bunların 9.845’i 2006 yılında kayıt altına alınıp değerlendirilen yeni alıcılardır. Sigorta kapsamı­na alman ihracatlar karşılığında 19 milyon ABD Dolan tutannda prim tahsil edilmiştir. 2006 yılında sigortalanan ihracat tutarının ülke gruplanna göre ayı­rımı yapıldığında ilk sırayı % 60 ile Avrupa Birliği ülkeleri almaktadır. Bu gru­bu % 13 ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, % 12 ile diğer Avrupa ülkeleri, % 8 ile Kuzey Amerika ülkeleri ve Japonya, % 3 ile Uzakdoğu ülkeleri, % 4 ile de diğer ülkeler takip etmektedir. 2006 yılı içinde sigortalanan ihracat tutannm sektörler itibarıyla dağılımında da % 35 ile deri,tekstil ve hazır giyim ürünleri ile % 26 oranında makine,elektrikli cihazlar ve madeni ürünler sektörleri ilk sıralarda bulunmaktadır.

Bu sektörleri; % 12 ile kimya sanayi, plastik ve kauçuk ürünler ve yine aynı oran ile toprağa dayalı sanayi ürünler, % 5 gıda, tanm ve hayvancılık ve % 10 ile diğer sektörler takip etmektedir

 

2007 ythnda ise bu program çerçevesinde sigorta kapsamı ita alırsan ihracat tutarı 4,683 milyon ABD Dolarına olmuştur

2007 yılında sigortalanan ihracat tutarının ülke gruplarına göre ayırımı ya­pıldığında ilk sırayı % 60 ile Avrupa Birliği ülkeleri almaktadır. Bu grubu % 15 ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, c/c 12 ile diğer Avrupa ülkeleri, % 6 ile Kuzey Amerika ülkeleri ve Japonya, % 4 ile Uzakdoğu ülkeleri, % 3 ile de di­ğer ülkeler takip etmektedir.lg9(Şekii 5.2).                                                                                                                           I

2006     yılında Kısa Vadeli İhracat programı kapsamında 238 bin ABD Dolan politik risklerden ve 6.5 milyon ABD Doları ticari risklerden kaynaklanan top­lanı 6.7 milyon ABD Doları tutarında tazminat ödemesi yapılmıştır. Aynı yıl içinde politik riskler nedeni ile daha önceki yıllarda yapılan tazminat ödemele­rinin 285 bin ABD Doları tutarındaki kısmı tahsil edilmiştir.

2007     yılında ise politik ve ticari riskler nedeniyle Türk Eximbank tarafından 3.7 milyon ABD Doları tutarında tazminat ödemesi yapılmıştır. Ticari riskler nedeniyle bir önceki yıl yapılan tazminat ödemelerinin 500 bin ABD Dolarlık tutarındaki kısmı 2007 yılında Türk Eximbank tarafından tahsil edilmiştir.

 

Türkiye’deki Eximbank Kredileri ile Ticari Banka Kredilerinin Değerlendirilmesi

Türkiye’de Eximbank’ın vermiş olduğu krediler ile ticari bankalann vermiş olduğu kredilerin değerlendirmesini yapabilmek için, ihracat amaçlı ürünler üre­ten firmalann gelir ve maliyet fonksiyon analizlerini etkileyecek genel eğilimle­rini ele almak konunun bütünlüğü açısından önem taşımaktadır.

Bu konu ile ilgili yapılan çalışmalarda üretim yapan firmalann kar fonksiyon analizlerinde, sadece dış pazara yönelik ürünlerini üretip ihraç eden ve yurt içi pazarda hiç bir ürün satmayan firmalar ile hem iç hem de dış piyasa için üretim yapan ve ürünlerinin bir kısmını ihraç eden firmaların eğilimleri ele alınacaktır.

Ürettiği ürünlerin tümünü ihraç ederek satan bir firma ihracat kredi sigortası yaptırdığını ve bu teminatı, koasürans uygulayarak yani riskin tümünü sigorta etmek istemediği durumlarda genelde firmalann seçtiği bir yöntemdir.

Ürettiği ürünlerin tümünü ihraç ederek satan bir firma, ihracat kredi sigortası yaptırdıktan sonra bu teminat ile yetinmeyip ihracat yaptığı şirketler ve piyasa­lar hakkında daha detaylı risk bilgileri toplamak, ticari ve politik riskleri mini­muma indirmek için pazar araştırmalan yapmak gibi kendini koruyucu hareket­lere girişebilir. Firma, ihracat kredi sigortası ile birlikte yapacağı bu araştırmalar ile yapacağı ihracatın riskini en düşük seviyeye indirmeyi amaç edinecektir.

Firma, kar fonksiyonunu olumsuz olarak etkileyen bilgi toplama, pazar araş­tırması yapma gibi hareketleri, ihracat kredi sigortasının fiyatlan çok yüksek oranlara çıktığı zaman veya çok riskli ülkelere ihracat yapacağı zaman tercih etmektedir, çünkü ihracat kredi sigortasının prim maliyetleri düşük olduğu za­man firma tam koruma alacak ve bunun dışında koruma masraflanna girmeye­cektir.

İhracat yapan firma için alman sigorta teminatında önemli bir unsurda mua­fiyet oranıdır. Eğer uygun bir muafiyet alındığı zaman ödenecek prim tutan aza­lacak, bu durumda firmanın kar fonksiyonunun artmasına neden olacaktır.

Firmanın ürettiği ürünlerin fiyatı yurt içinde daha yüksek ise, firma ihracatını yüksek tutmayarak yurt içindeki satışlarını arttıracak ve ihracatı düşük olacağı veya olmayacağı için ihracat kredi sigortasını talep etmeyecektir. Yurt içindeki fiyatların yurt dışındaki fiyatlardan yüksek olması, ihracat kredi sigortasının prim maliyetlerinin uygun olması durumunda bile ihracatı arttırmayacaktır. Ürünlerin yurt içi ve yurt dışı fiyatları ihracatı etkileyen önemli bir faktördür. Diğer bir deyişle ürünlerin yurt içi ve yurt dışı fiyatları ihracat ve dolayısıyla ihracat kredi sigortası üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çerçeveden, fiyat açısından, bakıldığında ihracat kredi sigortası, ihracatı arttırıcı önemli bir fonksiyona sahip olamamaktadır. Fakat her ne kadar ürünün fiyatı ihracatın oluşması için önemli bir etkensede, ihracat gerçekleştiğinde alınacak olan ihra­cat kredi sigortası teminatı, ihracatçının finansal açıdan daha kolay kaynak bul­masını sağlayarak ihracatın sorunsuz yapılmasına imkan verecektir. İhracat kre­di sigortası primlerinin de uygun bir oranda uygulanarak maliyetlerinin ihracat yapan firmalar için düşük seviyelerde oluşması ihracatı arttıran önemli bir etken olacaktır. Bunun yanında ihracat kredi sigortasının sağladığı kolaylıklar daha sonra yapılacak ihracat işlemleri için ihracatçıyı motive edecektir.

Bu yaklaşım dikkate alınarak, ülkemizde dış ticaret finansmanı için gerekli olan dış ticaret kredileri ile ilgili 2000-2008 yıllan arasında bir analiz yaptığı­mızda, yatınmcılar ve ihracatçılar için Türk Eximbank’ın vermiş olduğu kredi­lerin ticari kredilerden çok daha düşük maliyetli olduğu anlaşılmaktadır. Aşağı­daki tabloda görüleceği üzere, Türk Eximbank’ın vermiş olduğu ihracat kredile­rinin faiz oranlan ile ticari bankalann vermiş olduklan ihracat kredi faiz oranla­rı arasındaki farkın 2004 yılından % 50’ler ve üzerinde gerçekleşmiştir. 2004 yılında sonra ise Türk Eximbank ile ticari bankalann vermiş olduklan kredilerin faiz oranlannın farklan giderek daralmıştır.

Türk Eximbank’ın sağlamış olduğu ihracat kredileri ihracatçılar ve yurt dı­şında yatınm yapan yatınmcılar için çok büyük maliyet avantaj lan sunmaktadır. Bunun yanında Eximbank, ihracatçı firmalara, Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigor­tası kapsamında teminat altına alınmış sevkiyatlan için kredi talebinde bulu­nulması durumunda cari faiz oranlan üzerinden Türk Lirası kredilerden ortala­ma 1 puan, döviz kredilerinden ise ortalama 0,5 puan indirim yapmaktadır.

 

Tablo 6.1: 2000-2008/6 Yılları Arasında Türk Eximbank’ın Kredi Faiz Oranlan ile Ticari Bankaların Kredi Faiz Oranlan Karşılaştırması

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2-006 2007 2008/6
Tiirk Estmbmık Faiz Oranlan 29,0% 47,0% 24,0% 19,0% 13,0% 16,0% 15,0% 17,5%
Ticari Bankaların Kirili Faiz Oranlan 105,9% 74,5% 52.0% 36,0% 28.5% 20,5% 22,1% 21,1% 20*9%

 

Kaynak: Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. (Türk Eximbank), Faaliyet Raporları, 2000 – 2008. Türkiye Bankalar Birliği, Bankalarımız, 2000-2008.

 

 

Tablo 6.1 ile incelemeye alman yıllar arasında ticari kredi faiz oranlannın Türk Eximbank faiz oranlarının üstünde seyrettiği görülmektedir. Bu tablonun da yansıttığı şekilde dış ticaret finansmanında kullanılacak olan Eximbank kre­dileri ihracatçılar için kredi maliyeti avantajı getirmektedir. Bunun yanısıra alı­nacak kredi ile birlikte yapılacak ihracat kredi sigortası kredi maliyetlerini biraz daha aşağı çekmekte ve ihracatçı için sigorta güvencesinin alınmasını sağlamak­tadır.

Tablo 6.1’de yer alan verileri ve yapılan karşılaştırmayı grafik şeklinde ifade edersek, dış ticaret finansmanında Eximbank’ın ne kadar önemli bir rol oynadı­ğını açıkça analiz edebiliriz (Şekil 6.1). Eximbank tarafından kredi kullandırı- mının kolaylaştırılması ve hızlandırılması yanında makro ekonomik istikrar programlarına paralellik sağlayan çeşitli düzenlemelerin yapılması, ihracatçıla- nn fon ihtiyaçlannı çok kolay şekilde gidermelerini sağlamaktadır.

Şekil 6.1, Türk Eximbank’m vermiş olduğu ihracat kredilerinin faiz oranlan ile ticari bankalann vermiş olduğu kredilerin faiz oranları ile arasındaki farkı çok daha belirgin bir şekilde ortaya çıkarmaktadır.

İhracatı etkileyen önemli faktörlerden bir tanesi yurt dışı fiyatlann yurt içi fiyatlardan daha uygun olması, diğeri ise ihracat kredi sigortasının uygun koşul­larda ihracatçılara sunulmasıdır.

Türk Eximbank Faiz Oranları , Ticari Bankaların Kredi Faiz Oranları

Ülkemizde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYÎH) ve ihracatın GSYÎH içindeki paylarını 2003-2007 yıllan arasında ele aldığımızda (Şekil 6.2), ihracatımızın bu dönem içinde fazla bir artış oranı yakalayamadığını ve GSYİH içindeki pa­yını genellikle % 16’lar civannda tuttuğunu görmekteyiz.

Ülkemizde 2003-2007 yıllan arasında yapılan ihracat ile ihracat kredi sigor­tası teminatı verilen ihracatın gelişimini ise Şekil 6.3 aracılığı ile görebiliriz. Bu yıllar arasında toplam kredi sigortası teminatı verilen ihracat miktan ortalama olarak 4 milyar ABD Dolan, toplam ihracat miktan ise ortalama 75 milyar ABD Dolan civannda gerçekleşmiştir.
Şekil 6.3: Toplam ve Sigortalanan İhracat (Milyon ABD Dolan)Bu yıllar arasında ihracatımızın arttığı dönemlerde bile sigortalanan ihracat miktannın düştüğü veya yatır bir seyir izlediği, ihracat kredi sigortası teminatı verilen ihracat miktannın ihracat artışına paralellik göstermediği anlaşılmakta­dır. Bu rakamsal gösterge de ihracatın artışını tek başına ihracat kredi sigorta sisteminin desteklemediği, diğer makro ekonomik değişkenler ile kur politikala­rının da ihracat üzerinde önemli bir etki gösterdiği sonucunu sunabilmektedir.

Toplam Sigortalanan ihracat

Bu etkenler ışığında, 2003-2007 yıllannı ele aldığımızda ihracatımızın arttığı dönemlerde bile ihracat kredi sigortasının düşük seviyelerde kalabildiği ve ihra­catçıların ihracat kredi sigortasını çok fazla talep etmedikleri görülmektedir. Bu dönemde ihracatın sigortalarına oranlannın % 6 ile % 4 arasında değiştiğini, ama genelde % 5’ler civarında devam ettiği anlaşılmaktadır (Şekil 6.4).

 

İhracatın sigortalanma oranlarını arttırmak için primlerin daha düşük seviye­lerde seyretmesi ve prosedürlerin daha basit yapıda uygulanması gerekmektedir. Bunun yanında ihracatın finansmanının daha etkin bir yapıda uygulanması ge­rekmektedir.
İhracatçının, ihracat kararını almadaki etkenler makro ekonomik dengelerin yanı sıra sağlanabilecek çabuk, yeterli ve ucuz finansman ile ihracattan dolayı oluşabilecek risklerini devredebileceği kapsamlı bir sigorta yapısı olacaktır. İh­racat kredi sigortası uygulamaları bu kolaylığı ve düşünceyi ihracatçılara sağla­yacak oluşumdadır. Ülkemizde bu yapının bir devlet kuruluşu olan Türk Eximbank tarafından yoğun olarak uygulanması ihracatçıların ticari ve politik risklerini aynı anda devretmelerini sağlamaktadır. Bunun yanında ihracat kredi sigortası teminatının ağırlıklı olarak Türk Eximbank tarafından verilmesi ihra­catçıların bazı esneklik taleplerinin karşılanmasını zorlaştırmaktadır.Bunların yanısıra ihracatın genel anlamda arttırılması için gerekli çalışmala­rın yapılması ve bunun için ihracatçıların desteklenmesi ön plana çıkmaktadır. İhracatçıların yurt dışı pazarlarda daha rekabetçi şartlarda ürünlerini pazarlama ve satışını yapabilmeleri için ülkemizdeki makro ekonomik değişkenlerin daha istikrarlı ve buna bağlı olarak da kur politikalarının ihracatçıların projeksiyonla­rını yapabilmelerine olanak sağlayacak şekilde dengeli olması gerekmektedir. Ancak bu şekilde ihracatçılar ürünlerini ihracata yöneltebilir ve dış pazarlarda istikrarlı bir kur politikası ile avantajlı durumlara ulaşabilirler.

 

Kuzey Amerika’daki Uygulamalar

. A.B.D.

Amerikan Eximbank, 1934 yılında Amerikan ihracat şirketlerinin finansma sorunlarına yardımcı olmak için kurulmuştur .

Özel sermaye kaynaklarını tamamlayıcı bir role sahiptir. Başlıca görevleri; ihracat işlemlerinde yardımcı olmak, ihracatçıya kredi sağlamak, aynca Ameri­kan şirketleriyle aynı pazarda rekabet halinde bulunan yabancı firmalara sunul­muş finansman türlerini Amerikan şirketlerine sunmaktır. Diğer yandan, ihracat kredilerinin Amerikan ekonomisi üzerindeki etkisi ile ilgili analizler yapar. Bunların yanında projelerin istihdamı arttırıcı veya azaltıcı etkisini inceler.

İhracatın finansmanı, ya sadece Eximbank tarafından ya da iki özel kuruluşla

işbirliği sağlanarak sigorta edilir. F.C.I.A. (Foreign Credit Insurance

Association) 50’den fazla sigorta şirketini bünyesinde toplar ve ticari riske karşı

koruma sağlar. Diğer kuruluş ise P.E.F.C.O’dur (Private Export Funding

Corporation) 1970’de kurulmuştur. Bankalar, endüstriyel kuruluşlar ve yatırım

bankalanndan oluşur. Diğer ticari bankalarla beraber orta vadeli finansman sağlar

Kısa Vadeli Programlar; F.C.I.A. yabancı ülkelerde meydana gelebilecek olaylara karşı sigorta sağlar. Ayrıca, ticari ve politik riske karşı mal ve hizmet­lere koruma sunar. Eximbank ise F.C.I.A. tarafından kapsanmayan riskleri kap­sar.

Orta Vadeli Programlan (1 ile 5 yıllık) desteklemek için, F.C.I.A.’nın sigorta programları ve Amerikan Ticaret Bankası’nm bir garanti programı vardır. İhra­catçı, ihracatını kendi finanse eder veya bir banka ile finanse eder ve geri öde­mesi F.C.I.A veya Eximbank tarafından garanti edilir.

Teçhizatların kredili satışlarını kapsayan ve üretim safhasında karşılaşılan riskleri sigorta eden kuruluş F.C.I.A.’dır. Eximbank tarafından bankalara veri­len krediler vardır. Bu krediler ile ticari bankalar tarafından finanse edilmeyen orta vadeli ihracatlar için sabit oranlı finansman sağlanır.

Uzun Vadeli Programlarda (5 ile 10 yıllık) Amerikan Eximbank projelerin bir kısmını finanse etmek için doğrudan uzun dönemli krediler verebilir. Genel­likle, projeyi kazanan yabancı, kontrat tutarının en az % 15’ini yatırmalıdır[3]. Aynı zamanda, projeyi kazanan yabancı şunları ödemelidir:

Doğrudan kredinin dağıtılmamış kısmının % 0.5’i kadar yıllık engajman komisyonu, bir garanti komisyonu, yarı yıllık faizler. 1987’den beri, Amerikan Eximbank finansman imkanlarını sadece Amerikan mal ve hizmetlerine sun­maz. % 50’sine kadar başka ülkelerde üretilmiş bir malın ihracı için de bu im­kanlar sunulur. Amerikan Eximbank, bazıları sosyalist olan 139’dan fazla ülke­de üretilmiş bu tür ürünler için uzun vadeli program kredileri verebilir.

O.P.I.C. (Overseas Private Investment Corporaion) ise 1969’da kurulmuş olan ve amacı özel sermayenin gelişmekte olan ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmesine katılımını kolaylaştırmak ve Amerikalıların işletme bilgisini öğret­mek olan bir kuruluştur. îki program uygular: Bunlardan birincisi, politik riske karşı Amerikan yatırımlarını sigortalama programı, ikincisi ise, yatırım projele­rinin finansman programı

Amerika Birleşik Devletleri ihracat ve İthalat Bankası (Eximbank) bankalara sağladığı garanti mekanizması ile Amerikan orijinli sermaye malları ve hizmet ihracının orta ve uzun dönemli olarak finansmanını desteklemektedir. Garanti desteği kısa dönemli ihracat finansmanı için kullanılmamaktadır.

 

Özel Amaçlı Borçlara Yönelik Garantiler

İhracatçının yabancı bir alıcı ile yatırım yapabilmesi veya ortak teşebbüse girebilmesi için ihtiyaç duyduğu fi­nansmanın temini amacıyla sunulan garantidir. Bu garantilerde genellikle anla­şılan vadeler izlenmektedir.

EKR garantilerinde finanse edilen miktarın genellikle % 95’ine kadar mevcut ticari ve politik risklere karşı garanti sağlanmaktadır. Alıcı kredileri için bir oran % 90 – %95 civarındadır. En az % 15 peşin ödeme şartı aranmaktadır.

Genellikle sunulan garantiler vadeler tüketim mallan için maksimum 130 güne kadar, sermaye mallannın ve uzun dönemli gemi satışlarında ise 15 yıla kadar uzayabilmektedir. EKR garantileri için ihracatçının doğrudan EKR’ye başvuruda bulunması gerekmektedir. Garanti sağlanabilmesi için söz konusu mallar, en az %70 Danimarka içerikli olmalıdır .

5.1.8. Finlandiya

Bir devlet kuruluşu olan Finlandiya İhracat Kredi Sigortası Kurumu (VTL) sigorta ve garanti işlemlerini birbirine yakından ilişkili işlemler olarak düşün­mekte ve genelikle ihracat kredi kolaylıklan içinde bu iki işlemi birbirinden a- yırmamaktadır. Kuruluşun politik ve ticari risklere karşı, bankalara ve finans­man kurumlanna garanti formunda sunduğu çeşitli poliçeler mevcuttur166.

i)Garanti Çeşitleri

R-Garantileri: Doğrudan Finlandiya’daki ihracatçılara ihracat finansmanı sağlayan bankalara ve finansman kuruluşlanna verilen garantilerdir. Söz konusu garantiler kısa, orta ve uzun dönemli işlemleri kapsamaktadır. R-garantilerinin verilmesi, ilgili ihracat işleminin aynı zamanda politik ve ticari risklere karşı sigortalanması şartına bağlıdır. Bu iki garantinin birlikte sunulması hem alıcıya karşı kredi risklerini sigortalama, hem de borç veren kuruluşu tam olarak gü­vence altına alma imkanını sağlamaktadır. Hem sevkiyat öncesi hem de sevkiyat sonrasında sağlanan krediler için çıkanlan bu garantiler, borç veren kuruluşun ortaya çıkan kayıplannı % 100 oranında karşılamaktadır. Garanti üc­retleri ihracatçının kredi değerliliğine bağlı olarak sevkiyat öncesi sunulan ga­rantiler için yıllık %0.3 – %0.9, sevkiyat sonrası için yıllık %0.1- %0.3 oranında değişmektedir.

F-Garantileri: Finlandiya mal ve hizmetlerini satın alan yabancı alıcılara ti­cari bankalann doğrudan sağladıklan borçlara yönelik sunulan garantilerdir . Minimum 1 yıl olmak üzere orta ve uzun dönemli işlemler için uygun olup, hem politik hem de ticari riskler sonucu yabancı borçlunun ödemede bulunmaması durumuna karşı güvence sağlamaktadır. F-garantileri aynı zamanda sadece politik riskler içinde çıkarılmaktadır. Bu garanti şekli özellikle sermaye mallan ve proje finansmanı için uygundur.

F-Garantileri için uygun finansman şekilleri

Bir F-garantisi alıcı kredisi yapısındaki çeşitli finansman şekilleriyle bağlan­tılı olarak kullanılabilmektedir. Bu finansman şekilleri içinde örneğin,

Doğrudan alıcı kredileri

/ Bankalar arası krediler

/ Genel amaçlı veya limitli kredi projeleri yer almaktadır.

Herhangi bir kayıp durumunda garanti edilen miktarın %100’ü karşılanmak­tadır. Garanti altına alınan miktarı;

/ Kredinin ana miktarı,

/ Vadesi geçmiş miktarların faizini de dahil eden faiz miktarı, / Yönetim ve taahhüt ücretleri S Diğer bazı yasal ücretler oluşturmaktadır.

İhracat Kredi Garantisi Kurumu (VTL), ihracatçıdan rücu taahhüdünde bu­lunmasını isteyebilmektedir. Genellikle böyle bir taahhüt sadece işlemin doğru­dan alıcı kredileriyle bağlantılı olduğu durumda istenmekte ve ihracatçının söz­leşmeyi ihlal etmesinden ortaya çıkan kayıplarla sınırlı tutulmaktadır.

Genel   Şartlar

OECD uzlaşması hükümleri de dahil olmak üzere, resmi olarak desteklenmiş ihracat kredileri ile ilgili tüm uluslararası düzenlemeler ve prensipler bütün F- garantilerine uygulanmaktadır. Borç veren kuruluş, yurt içinde veya dışındaki bir banka, bankalar topluluğu ve diğer bir kredi kuruluşu olabilmektedir.

Borç       Anlaşması

İhracat Kredi Garantisi Kurulu (VTL) borç anlaşması ile ilgili aşağıdaki ge­nel şartlara uymaktadır.

  • Borçlunun geri ödeme zorunluluğu şartsız ve geri dönülemez olmalıdır.
  • Borcun geri ödenmesi, teslim sözleşmesinden bağımsız olmalıdır.
  • Kredi fonları doğrudan ihracatçıya ödenmektedir.

 

Yukarıdakilere ilaveten VTL, genellikle fonların emre yazılı senet veya bu­nun yerini tutan senetler karşılığı ödenmesini istemektedir.

Başvuru Şekli

Borç veren kuruluş müracaat formunu doldurarak VTL’ye başvurmaktadır.

Başvurunun teslim sözleşmesi ve borç anlaşmasından daha önceki bir zamanda

yapılması uygun görülmektedir. İhracat Kredi Garantisi Kuruluşu (VTL) tara­fından F-garantisi sağlanırken iki aşamalı bir prosedür izlenmektedir:

S Gerekli bilgiler elde edildikten sonra prensip olarak VTL F-garantisi ve­rip vermeyeceği konusunda karar vermektedir. Borç anlaşmasının ve tes­lim sözleşmesinin koşullan ile ilgili genel çerçeve bu aşamada belirlen­mektedir.

V Teslim sözleşmesi sonuçlandıktan ve borç anlaşması müzakere edildikten sonra VTL son garanti kararını vermekte ve borç veren kuruluşa garanti teklifini göndermektedir.

Garanti anlaşması, genellikle borç anlaşmasının sonuçlanmasına bağlı olarak imzalanmaktadır.

Garanti Ücreti

F-garantilerinde garanti ücreti kredinin ana miktarı ve toplam faiz miktan üzerinden hesaplanmaktadır. Ücretler, borçlunun ve ülkesinin kredi değerliliği­ne ve gösterilen teminatların değerine bağlı olarak yıllık %0.3 ile %0.9 arasında değişmektedir.

B-Garantisi: İhracatçı adına alıcıya geçici teminat, kesin teminat, avans ödemeli teminat vb.sunan bankaya verilen kontr-garantileri kapsamaktadır. Söz konusu garanti, bu tür teminatlann haksız yere nakde dönüştürülmesine ve poli­tik risklerden doğan kayıplara karşı banka güvencesi sağlar. Kısa, orta ve uzun dönemli işlemleri kapsayan bu garanti şekli daha çok müteahhitlik hizmetleri, danışmanlık hizmetleri ve bazı endüstriyel anahtar teslim projelere yönelik çıka­rılan teminatlar için uygundur. B-garantisi teminat değerinin %100’ü oranında bankalan ve finansman kuruluşlannı garanti altına almaktadır. Garanti ücretleri garanti altına alınan miktarın yıllık %1’i oranındadır.

5.2. Uzakdoğu’daki Uygulamalar

5.2.1. Japonya.

Japonya’da ihracatın kredi, garanti ve finansman kanallarında teşviklen- dirilmesi tamamen kamu kuruluşlannca yürütülmektedir. Ticari risklerin dikkatle kamu tarafından değerlendirildiği kredilendirme işlemlerinin hemen hemen tümü devlet garantisi altına alınmıştır. Ticari bankaların açtıkları kredilerde Eximbank katılımı söz konusu olmaktadır. Japon ihracatı teşvik sisteminde ucuzlatılmış kredi imkanı mevcut bulunmaktadır. Ancak OECD uzlaşması hü­kümleri dışına taşmadığı da gözlemlenmektedir. Japonya’da devletin ihracat kredilerinde sigorta ve garanti yoluyla teşviki Dış Ticaret Sanayii Bakanlığı’nın İhracat Kredi Sigortalar Dairesi (EID) tarafından yapılmaktadır. Öte yandan garanti ve sigortalama alanında yine bir devlet kuruluşu olan Eximbankası (The Export-Import Bank of Japan- JEXIM) bulunmaktadır. JEXIM, bir banka olarak hem kredi açmakta, hem de diğer finans kuruluşlarının verdikleri ihracat kredi­lerine garanti verebilmektedir. Bu uygulamada da diğer ülkelere göre pek alı­şılmış bir sistem değildir. Genellikle ihracat kredileri ayn ayrı kurumlar tarafın­dan finanse edilmekte ve garanti altına alınmaktadır. Ancak Japonya’da bu iş­lemleri Eximbank yapmaktadır. Böylece uzmanlaşma daha etkinleşmekte ve banka zaten kredi açarken riskleri incelemekte, sigorta esnasında da dosyaya yakın olduğundan risk oranı oldukça azalmaktadır. Fakat Exim’in verdiği alıcı kredileri EID tarafından garanti altına alınmaktadır.

EID garantili kredilerle yapılacak ihracatın tavan olarak % 50 oranında ya­bancı kaynaklı olması mümkündür. Çünkü EID Bakanlığa bağlı olmasına rağ­men özerktir. EID, sevk öncesi döneme ait bir yıla kadar kısa vadeli kredileri % 60 oranında ticari risklere karşı sigortalamaktadır. Siyasi riskler ise % 95 ora­nında sigortalanmaktadır. Sevk sonrası kredilendirmelerde ticari risk garantisi % 90, siyasi risk garantisi % 95 oranındadır. Ayrıca EID, ticari alacakları da sigortalamaktadır. Bunlar ticari bankalann açtığı kredilerin geri dönmemesi du­rumunda önceden bakanlığın izni alınmak kaydıyla % 85 oranında karşılanmak­tadır. İhracat finansman sigortasında ise ticari bankalann ihracatçılara verdiği avansların % 80’i garanti altına alınmıştır.

EID, kur garantileri de verebilmektedir. Bu garanti sadece USA Dolar, İsviç­re Frangı, İngiliz Sterlini ve Euro için tanınmıştır. Kur garantileri 15 yıla kadar olabilmektedir. Şayet kur farklanndan bir kazanç söz konusu olmuş ise kar ay­nen EID’ın hanesine kaydedilmektedir.

Japonya’nın yabancı ülkelere yaptığı yatınmlar 5 ile 10 yıl arasında EID ta­rafından siyasi ve ticari risklere karşı % 90 oranında sigortalanmaktadır. Japon­ya’da satıcı kredilerinin EID tarafından garanti altına alınması zorunludur. So­nuç olarak Japonya’da ihracat kredilerinin tümü devletçe EID tarafından garan­tilenerek ciddi bir ihracat teşvik mekanizması oluşturulmuştur. Ancak riski yük­sek kredilendirme ve bunu garantileme yolundan devlet açıkça kaçınmaktadır. Bu hareket bir dış ticaret politikası haline gelmiştir. İhracat kredi finansmanı bir kamu kuruluşu olan Eximbankası tarafından ticari bankalarla birlikte yapılmak­tadır. Tesis yatırımlarına ilişkin satıcı kredilerinde Exim % 70 oranında projeleri kredilendirmekte, geri kalan dilim ise ticari bankalar tarafından üstlenilmekte- dir. Alıcı kredilerinde ise Exim genel olarak % 60 oranının üstüne çıkmaktadır. Kredilerini tamamlayan ticari bankalann verdiği tüm krediler EID tarafından devlet garantili olarak teminat altına alınmıştır.

5.2.2. Filipinler

Tümü ile bir devlet kuruluşu olan Filipin İhracat ve Dış Borç Garanti Birliği (PhilGuarantee), ihracat kapasitesinin artınlması amacı ile yerli ve yabancı ban­ka ile finansman kurumlanna sağladıkları krediye karşılık garanti ve kontr- garanti sunmaktadır.

Garantiler ve kontr-garantiler aynı zamanda yurtdışı mü­teahhitlik ve hizmet projelerini desteklemek amacıyla da sunulmaktadır.

Garanti Çeşitleri

PhilGuarantee desteklenen ihracatçılann niteliğine göre programlannı farklı­laştıra. Kontr-garanti Filipin ihracatçılannı desteklemek amacı ile garanti ve akreditif sunan bankalara verilmektedir. PhilGuarantee, Garanti kolaylığı olan küçük ve orta ölçekli ihracatçılann sermaye yatınmlannın artınlması için borç veren finansman kuruluşlannın kredilerine yönelmektedir.

Geniş sanayi projelerinin yürütülmesi ile ilgili garantiler, Filipinler’deki ge­niş ölçekli projelerin desteklenmesine yönelik yabancı finansman kuruluşlannın kredilerine yöneliktir. Yurt dışı Müteahhitlik ve Hizmet Kontratlan Garantileri, hem bu hizmetlerin yürütülüp tamamlanması amacı ile alınan borçlar için, hem de ticari banka bonoları ve avans ödeme bonolannın kontr-garantileri için kul­lanılmaktadır. Söz konusu garantilerin vadesi kredilerin vadesi ile eşit olmaktadır

PhilGuarantee’nin sunduğu desteğin büyüklüğü onu talep eden kuruluşun hacmi ile ilişkilidir. Aktifleri 1.0 milyon Peso’dan 4.0 milyon Peso’ya kadar olan firmalar küçük ölçekli olarak değerlendirilerek sağlanan garantinin maksimum

169 Bureau Of Export Trade Promotion, Department Of Trade And Industry Of Philippine “Financing Abili miktarı 1 milyon Peso olmaktadır. Orta ölçekli aktifleri toplamı 4 milyon ile 10 milyon Peso arasında değişmekte olan şirketler 3 milyon Peso’ya kadar garanti elde edebilirler

10 milyon Peso’nun üzerindeki büyük ölçekli firmalar projenin niteliğine gö­re uygun miktarda garanti sağlarlar. 3 milyon Peso’nun altında destek sağlaya­bilmek için ihracatçıların, Yatırım Kurulu’nca ve Merkez Bankası’nca belirlen­miş veya iki yıllık izleme hesabı banka tarafından onaylanmış, ya da satın alma­larla veya akreditifle teyid edilmiş olmaları gerekmektedir.

İhraç mallan geleneksel olmayan mallar olmalı veya sadece belirli bir kısmı geleneksel olmalıdır. Hizmet İhracatçılann, Yatınm Kurulu (BOI) veya Merkez Bankası’na, müteahhitlerin de Filipin Yurtdışı Müteahhitlik Kurulu’na üye olmaları gerekmektedir .

İhracatçıya ve garantinin amacına bağlı olarak çeşitli dokümanlar istenmek­tedir. İşin tarihçesi ve tanımından başlayarak, uygun ticari belgeler ve lisanslar, projenin tanımı, nakit akımının değerlendirilmesi, bilanço ve son üç yıllık ya­yınlanmış finansal yapısı ile ilgili bilgi ve dokümanlar olabilir.

PhilGuarantee, ihracata yönelik üretim yapanlann ve tüccarlann tüm işlem­lerinde oluşan kayıplann %70’ini veya ana para artı faiz ve kayıplann % 80’ini veya yurtdışı müteahhitlik hizmetleri ile ilgili ana para artı faizi yüklenebilir.

PhilGuarantee’nin %100’lük bir müteahhitlik hizmeti garantisi sağlaması için ihracatçı/ müteahhidin kuruluşuna kefalet bonosu veya benzer şekilde ge­çerliliği olan bir teminatı vermesi gerekmektedir.

Garanti Ücreti

PhilGuarantee, hem başvuru hem de garanti ücreti almaktadır. Bu miktarlar genellikle ihracatçı tarafından ödenmektedir. Başvuru ücreti, 3 milyon Peso’ya kadar olan işlemler için 500 Peso’dan az olmamak kaydı ile % 0,1 ‘dir

İhracatçılar 3 milyon Peso’ya kadar garanti başvurusunu doğrudan lehdar olarak bankaya yapabilir. Banka daha sonra bu formu değerlendirerek, talep edilen dokümanları da ekleyerek PhilGuarantee’ye göndermektedir.

İhracatçılar 3 milyon Peso’yu geçecek garantiler için, hizmet ihracatı kontrat garantisi ve dış borç veya milli para ya da dövizle belirlenmiş teklif, iş ve avans bonolarının kontr-garantileri için PhilGuarantee’ye doğrudan başvurmalıdır. 3 milyon Peso’ya kadar başvuruların kabul süresi normalde bir hafta ile 3 hafta arasında değişirken, miktar daha fazla ise süre uzamaktadır.

5.2.3. Hong Kong

Hong Kong İhracat Kredi Sigortası A.Ş. (HKECIC), genellikle sevkiyat son­rasında, doğrudan bankanın ihracatçıya sağladığı borçlar karşılığı garanti sun­maktadır. Sermaye mallarının finansmanına yönelik orta ve uzun dönemli iş­lemlerle HKECIC Şartsız Ödeme Garantileri sağlamaktadır

Bankalara finanse edilen miktar üzerinden %100 koruma sağlamakta ancak, bu miktardaki kayıpları %90 oranında karşılamakta, finanse edilen miktarın % 10’unu ihracatçıya rücu etmektedir. İhracatçının garanti için aynı zamanda HKECIC sigorta poliçelerine sahip olması gerekmektedir. Tazminat söz konusu olduğunda HKECICm onayı ile sigortadan elde edilecek gelirler bankaya dev­redilebilir.

Garantiler, Hong Kong Dolan, ABD Dolan, Sterlin ve onaylanmış diğer pa­ra birimleri cinsinden olan sözleşmeler için sağlanmaktadır. Ödeme Hong Kong Dolan cinsinden olmaktadır. Döviz kuru garantinin düzenlendiği andan itibaren sabittir.

i)Garanti İçin Başvuru

İhracatçı ve banka, ihracat gerçekleştikten sonra, doğrudan garanti ile ilgili taleplerini HKECIC’ye bildirirler. Garantiden yararlanacak ihracatçılann idari ve enformasyon açısından sorumlulukları yerine getirmeleri şarttır. Aksi takdir­de söz konusu kayıplar HKECIC tarafından karşılanmaktadır.

5.2.4. Güney Kore

Kore İthalat İhracat Bankası (Eximbank), kısmen kendisinin finanse ettiği iş­lemlere katılan yabancı bankalara, onların şubelerine ve Kore ticari bankalanna garantiler sunmaktadır. Kore Eximbank aynı zamanda yabancı ithalatçıya da doğrudan garanti sağlamaktadır17 .

Garanti Çeşitleri

Finansman Garantisi: Kore Eximbank ile müşterek finansman sağlayan tica­ri bankalara sermaye ve faiz değerinin % 100’ü oranında sunulan garantidir. Fi­nansman garantisi genellikle 5 yıla kadar vadesi olan kredili işlemler için veril­mektedir. Bazı durumlarda işlemler 20 yıla kadar uzayabilen vadelerle garanti altına alınmaktadır. Söz konusu garantide, garanti ücretleri vadelere göre de­ğişmektedir.

Avans Ödeme Garantisi: Kore ihracatçısının sözleşme gereklerini yerine ge­tiremediği durumlarda ödeme yapan alıcıya sağlanan garantidir. Kore Eximbank bu durumda alıcıya geri ödeme yapmaktadır. Söz konusu garanti işlemin niteli­ğine göre kısa dönemden uzun döneme kadar değişen vadeleri içermektedir. Bunlar için maksimum bir vade yoktur.

Kesin Teminat Garantisi: İhracatçının sözleşme gereklerine uymadığı du­rumda, Kore Eximbank’ın istenen garanti miktarına kadar ödeme yapacağını güvence altına alarak yabancı alıcıya sunulmaktadır. Avans ödeme garantisinde olduğu gibi bu garantide de maksimum bir vade söz konusu olmayıp, işlemin niteliğine göre vadeler değişmektedir.

Garanti İçin Başvuru

Kore ihracatçısı muamelenin detayını ve finansal durumunu vermek suretiy­le doğrudan garanti için başvurmaktadır. Spesifik dokümanlar muamelenin nite­liğine göre değişmektedir.

Garanti için müracaat edilen tüketici malı, sermaye malı ve hizmetleri için ihracatçıların Kore’li ihracatçılar olması gerekmektedir. Söz konusu işlemler için en azından Kore Eximbank’ından doğrudan finansman sağlanmalıdır. Ban­kalar garanti edilen işlemlerin Kore Eximbank’ın finansman ile ilgili taleplerini karşılayacağı konusunda güvence vermektedirler.

5.2.5. Singapur

Singapur İhracat Kredi Sigortası Kurumu (ECICS) tarafından sunulan garan­tiler ihracatçıya rücu olmaksızın, ihracatın finansmanı amacıyla bankalar ve

 

finansman kuruluşlarınca verilen güvenceleri kapsamaktadır1 . Tüm garantiler, Alıcı Kredi Garantisi hariç, işlemlerin mutlaka ECICS poliçesi altında yürütül­mesi şartını aramaktadır. ECICS sigorta poliçeleri bankalara devredilebilmekte-                                                                                                                                                    bi dir. Sağlanan tüm garantiler finanse edilen miktar ve faizi %100 oranına kadar lil kapsayabilmektedir.

Garanti Çeşitleri

Kapsamlı Garantiler: Döviz poliçeleri aracılığı ile maksimum 12 ay olmak üzere kısa vadeli işlemleri kapsamaktadır. Makina ve teçhizat için vade 720 gü­ne kadar uzayabilmektedir. Kapsamlı garanti için ihracatçının en az 1 yıldır ECICS’in kapsamlı sigorta poliçesine sahip olması gerekmektedir.

Spesifik Garantiler: İhracatçıya ticari finansman kurumundan daha uygun faiz oranından finansman sağlama imkanı veren bu garantiler, genellikle süresi 2 yıldan fazla olan spesifik orta ve uzun vadeli olmak üzere sermaye malı, üretim mallan ve müteahhitlik işlemleri veya hizmetlerini kapsamaktır.

Alıcı Kredisi Garantisi: Singapur ihracatçıları, sözleşmelerinin finansmanı için, Singapur bankalarınca doğrudan yabancı ülkedeki alıcıya verilen krediyi kapsayan bu garanti ile alıcıya ticari finansman kurumlarından mukayese edile­bilir faiz oranları ile finansman güvencesi sağlamaktadır. Genellikle 2 yıldan 10 yıla kadar olan orta ve uzun vadeli işlemleri kapsamaktadır. Alıcı ve alıcının ülkesinin kredi değerliliği çok önemlidir.

Teminat Verme Desteği Garantisi: Denizaşırı müteahhitlik projelerinde, te­minatın haksız yere paraya çevrilmesine karşı teminat sunan bankaya karşı gü­vence sağlayan garanti türüdür. Teminat Verme Desteği, kontrat değeri mini­mum 1 milyon Singapur Dolan olan ve teminatlann bu değerin % 30funu geç­mediği işlemler için uygun sayılmaktadır. Sözleşmelerin aynı zamanda ECICS sigorta poliçesi ile güvence altına alınması gerekmektedir.

Diğerlerinde olduğu gibi bu kolaylığın sağlanmasında da dikkat edilmesi ge­reken hususlar, işlemlerin büyüklüğü ve fiyatı, alıcı ve ülkesinin kredi değerlili­ğidir. Söz konusu garantinin süresi kesin teminatın vadesine bağlıdır. Teminat Verme Desteği ücretleri, ihale bonolan için her yıl, diğer tüm teminatlar için minimum 1 yıllık dönemler dikkate alınmak kaydıyla %1.25’dir. Bu oranlar bo­nonun değerini, tahmin edilen faizi ve ilgili harcamalan kapsamaktadır.
İhracatçı, finansman sağlayan banka garantisi için ECICS’e müracaat ede­bilmektedir. Sermaye malı veya ilgili hizmetler sunan herhangi bir kredi değer­liliği yüksek Singapur ihracatçısı ECICS garantisinden yararlanabilmektedir

 

Kredi Limiti Garantisi

İngiltere’den sermaye malı alımını finanse eden yabancı bankalara, deniz aşı­rı kuruluşlara ve devletlere sunulan garantidir. Söz konusu garantiler genellikle 2-5 yıl veya anlaşmaya bağlı olarak daha uzun vadeli işlemler için uygundur. Denizaşırı ülkelerdeki alıcılardan % 15 ile % 20 arasında bir peşin ödeme ya­pılması istenmektedir.

Diğer Garantiler. Yükleme öncesi finansman garantisi, yüklemeden önceki dönemde imtiyazlı sabit faiz oranı ile finansman sağlayan bankaya garanti sağ­lamaktadır. Şartlar kontrat imzalanmasından önce ECGD, ihracatçı ve ihracatçı­nın bankası arasında müzakere edilir

Teminat Destek Garantileri, teminat istendiğinde avans ödeme bonosu, ihale veya iş bonosu sunan teminat kuruluşuna veya bankaya güvence sağlamaktadır.

Teminat Desteği Garantileri kontrattaki süre ve nakit para miktarına bağlı olarak verilen teminatı vadesi süresince karşılamaktadır. Söz konusu Garanti minimum 250.000 Sterlin veya daha fazla miktardaki işlemler için uygundur. Garanti başvurusu ECGD poliçesi sahibi ihracatçılar tarafından kredi öncesi riskler için yapılmaktadır. İhracatçının ECGD ile bir rücu anlaşması yapması gerekmektedir.

 

5.1.4. İsveç

Bir devlet kuruluşu olan İhracat Kredi Garantisi Kurulu EKN, ticari ve poli­tik risklere finansman sağlayan kuruluşlarına çeşitli garantiler sunmaktadır.

EKN terminolojide sigorta ve garanti kavramlarını birbirinden ayırmamakta, ihracatçılara ve finansman kuruluşlarına yönelik bu tür programlan garanti adı altında sunmaktadır

Garanti Çeşitleri

Borç Veren Garantisi: Özellikle uzun vadeli ve geniş ölçekli işlemlerin fi­nanse edilmesini sağlamak için doğrudan bankalara veya diğer finansman kuru- luşlanna (prensip olarak yabancı kuruluşlara) alıcı kredisi olarak verdikleri kre­di riskini kapsamak üzere verilen garantidir.

Tazminatlara bağlı olarak ihracatçılara sunulan garantilerde ilgili genel şart­lar borç veren garantisi için de aynen geçerlidir. Borç verenin aynı zamanda ihracatçıdan riskle ilgili ipotek, kefalet veya güvence isteme hakkı vardır.

Ek Garanti: Orta ve uzun dönemde satıcı kredisi sunan finansman kuruluşla- nna sağlanan garantidir. Finansman sağlayan birim bu tür bir garanti ile genel şartlar altında teminatlarla ilgili kayıplar için tazminat talep etmektedir.

Bu tür garantiler sadece 1 yılı aşan vadeli krediler için sevkiyat sonrası dö­nemde söz konusu olmakta ve genellikle ihracatçının ihracat sözleşme şartlan ile ilgili uygulamasına alıcının itirazı olduğunda uygulanmaktadır.

Akreditif Teyidi İçin Garanti: İhracat kredi garantisine uygun mallar için ve­saik teyit eden İsveçli bankaya sunulan garantidir. Değeri az 25 milyon İsveç Kronu olan işlemler için uygundur. Teyit tarihinden itibaren bankaya ödeme yapılan tarihe kadar en az 12 aylık bir dönemi içermektedir.

Döviz Riski Garantisi: Sözleşmeden iki yıl veya daha sonraki bir dönemde ödemelerle ilgili olarak döviz kurundaki olumsuz değişmelere karşı sağlanan garantidir.

Kontr -garanti: İsveç ihracatı ile ilgili geçici teminat veya kesin teminat mektubu sunan bankaların veya finansman kurumlarının ilgili teminatların hak­sız yere nakde dönüştürülmesinden doğan kayıplarını karşılamaktadır.

EKN garantileri için ihracatçı veya banka doğrudan EKN’ye başvurabilmek­tedir. Başvuruda alıcının kredi değerliliği ile ilgili bilgilerinde bulunması isten­mektedir.

5.1.5. İtalya

İtalya İhracat Kredi Sigortası Kurumu (SACE), ülke içi finansman kuruluşla­rına alıcı ve satıcı kredisi, yabancı devlet kuruluşları veya finansman kuruluşla­rına ise alıcı kredileri için garantiler sunmaktadır. SACE aynı zamanda İtalyan ihracatını finanse eden yabancı finansman kuruluşlarına da garantiler sağlamak- tadır[1].

Garanti Çeşitleri

Doğrudan Garantiler: SACE sigortasına sahip ihracatçılara, kısa vadeli fi­nansman sağlayan bankalara ve finansman kuruluşlarına sunulan garantilerdir. Devlet kuruluşlarına yönelik doğrudan alıcı kredisini de kapsamaktadır. Söz konusu garanti, kısa dönemli işlemler için maksimum 24 ay vadeli ve uzun dö­nemli işlemler için 10 yıla kadar vadelidir. SACE, kısa vadeli satıcı kredisi üze­rinden finanse edilmiş olan kısmın %95fine kadar garanti sağlamaktadır. Doğ­rudan garantiler, orta ve uzun dönemli finansman için finanse edilen kısmı %80’ine kadar garantilemektedir.

Üçlü Muamele Garantisi: Üçüncü bir ülkeye İtalyan ürünlerinin ithalini fi­nanse etmek için döviz olarak orta ve uzun dönemli alıcı kredisi sağlayan, İtal­yan olmayan ticari bir banka veya finansman kuruluşuna sağlanan garantidir. Bu garanti maksimum 7 yıla kadar vadeli ve sadece 3 milyon ABD dolarından daha büyük işlemler için verilmektedir. Söz konusu garantide finanse edilen kısmın %100’üne varan oranda güvence sağlamaktadır.

Garanti İçin Başvuru

Ülke içindeki ticari bankalar, yabancı ticari bankalar ve İtalyan orta vadeli kredi kuruluşları SACE garantileri için başvurabilmektedir. Sözleşme kopyası, borç anlaşmasının bir kopyası ile borçlu ve garantör üzerine detaylı bilginin mü­racaat formu ile birlikte verilmesi gerekmektedir. Herhangi bir mal ve hizmet ihracı ile ilgili işlemler SACE garantileri için uygun sayılmaktadır

5.1.6. Portekiz

Portekiz İhracat Kredi Sigortası Kurumu (COSEC) tarafından Portekiz mal­larının deniz aşın alıcılarına ve Portekiz ihracatçılarına finansman sağlayan tica­ri bankalara ve finansman kuruluşlarına çeşitli garantiler sunulmaktadır[2].

i)Garanti Çeşitleri

GF-EX-EX Garantisi: Yurtdışında ticari bir bilgi ağı oluşturulması, antrepo satın alınması veya inşa edilmesi, ihracatla ilgili programların, ihracatı geliştir­me ve piyasa araştırmaları ile ilgili programların yürütülmesi için, mal, hizmet ve döner sermaye ile ilgili firma taleplerini finanse etmek üzere Portekizli ihra­catçılara ihracat kredisi veren bankalara sağlanan garantidir.

GF-EX-IM Garantisi: Doğrudan bireysel ihracat işlemleri veya yerel mali­yetler için dış alıcılara ihracat kredisi veren bankalara sağlanan garantidir.

GF-CO-EX Garantisi: İhracatla ilgili bir alanda faaliyet gösteren teşebbüsle­re genel krediler veren bankalara sağlanan garantidir.

GF-EX-LC Garantisi: Portekiz mallarının üretimi ile ilgili programlan için dış alıcılan finanse eden bankalara sağlanan garantidir. Söz konusu garantiler altında ortalama % 90-95 oranında kayıplar karşılanmaktadır.

                  Garanti     Vadeleri

Tüketim mallarını kapsayan sevkiyat öncesi garantiler genellikle kısa vadeli işlemler için uygun sayılmaktadır. Sermaye mallan ve hizmetlerinde 2 yıl, ağır sermaye malları için 4 yıllık vadeler geçerlidir. Ertelenmiş ödemelerle ilgili ga­rantilerde, tüketim mallan için 1-2 yıl, hafif sermaye mallan ve hizmetleri için 5 yıla kadar ve ağır sermaye mallarında 8-5 yıllık vadeler uygundur.

  Garanti     İçin Başvuru

İhracatçı bir müracaat formu, satış sözleşmesi, sağlanan finansmanın detay- lan ve gerekli diğer bilgilerle birlikte COSEC’e başvurmaktadır.

 

5.1.7. Danimarka

Danimarka’da bağımsız bir devlet kuruluşu olan İhracat Kredi Kurulu (EKR), çeşitli garanti programları altında ihracatçıya rücu hakkı olmak kaydıy­la, bankalara mevcut risklere karşı garanti sunmaktadır

Garanti Çeşitleri

Yükleme Kredisi Garantisi: Malların yüklenmesi için ihracatçıların almış ol­duğu kredilere yönelik olarak sunulan garantidir. Bu garanti kısa, orta ve uzun dönemli olarak tek bir işlemi kapsayabileceği gibi, yıllık olarak belirlenen döner limitleri de kapsayabilmektedir.

İmalat Garantisi: Spesifik siparişlere dayanan malların üretimini finanse et­mek üzere verilen borçlara yönelik olarak sağlanan garantidir. Kredi, sipariş miktarının peşin ödemeler düşüldükten sonra %75’ine kadar sağlanabilir. Kredi­nin geri ödemesi ise doğrudan alıcı tarafından borç veren bankaya yapılmakta­dır. İmalat Garantisi de Yükleme Garantisi gibi kısa, orta ve uzun dönemli iş­lemler için verilmekte veya yıllık olarak belirlenen döner limitleri kapsamakta­dır. Her iki garanti türünde de, belirlenen garanti ücretleri, tek bir işlem için her üç aylık dönemde çekilen maksimum miktarın %0.20- %0.25 oranında yıllık olarak belirlenen döner limitlerde ise %0.8-%l oranındadır

Potansiyel İhraç Ürünlerine Yönelik Borç Garantisi: Henüz gerçek bir ihra­cat siparişi almamışken, potansiyel bir ihracat işlemi için gerekçe sunan bir ih­racatçıya kredi veren bankalara sağlanan garanti türüdür.

Kontr-garantiler: Bankaların ihracatçının ihtiyacı olan geçici teminat, kesin teminat ve avans ödemeli teminatı vermelerini sağlamak üzere bankalara sunu­lan bir garanti çeşididir.

Kontr-garantilerin vadesi bankanın garanti yükümlülüğü ile aynı zamanda son bulmaktadır.

 

Garanti Çeşitleri

Satıcı Kredileri: ECGD’nin kapsamlı poliçesine sahip ihracatçı, ek bir prim karşılığı ECGD kısa vadeli kapsamlı banka garantisinden yararlanabilmektedir. Bu garantinin sağlanması için, finansman sağlayan bankanın piyasadaki banka faiz oranlanndan daha uygun bir oranla finansmanı sağlaması gereklidir

Kapsamlı Poliçe Garantileri: 2 yıla kadar vadeli işlemler için söz konusudur. Hammadeler, yan imalat ve tüketim mallan için altı aylık kredi verilmektedir. Yalnızca çok büyük projeler için ECGD, vadesi 5 yılı geçen krediler üzerinde anlaşmaya varabilir. Ancak bunun verilebilmesi için rakiplerinde 5 yıldan fazla resmi kredi sigortası veya eşdeğerde destek sağladığının ispatı gerekmektedir.

Kapsamlı Poliçe/Senetler ve Açık Hesap Garantileri, alıcısının satın alma bonoları, kabul edilmiş döviz poliçeleri veya satıcı taahhüt bonolan gibi ve ECGD limitleri dahilinde olan işlemlerin banka finansmanı kapsamaktadır. Söz konusu garantiler 6 aya kadar kredili kısa vadeli işlemler için kullanılmaktadır.

Bankalara Spesifik Garantiler ise, ihracatçılann orta vadeli işlemleri için sağlanan banka finansmanına güvence sağlamaktadır. Garanti söz konusu kont­rata bağlı olup, yabancı kaynaklı belirli bir miktar malın da finansmanı mümkün olmaktadır. Her bir kontrat ayrı olarak belgelenmekte ve ECGD ile ihracatçı arasında rücu anlaşması yapılmaktadır. Genellikle 2 yıl veya daha uzun vadeli işlemler spesifik banka garantileri ile kapsanmaktadır. Söz konusu garantiler için finansman sağlanan miktar ve ülkeye göre başvuru ücreti alınmaktadır .

Alıcı Kredileri: İngiltere’nin mal ve hizmetlerini satın alan yabancı alıcılara orta ve uzun vadede kredi temin eden bankalara ana para ve faizin geri ödenme­si konusunda sunulan garantidir.

Bu garanti şekli kredi anlaşması veya düzenlemesinin miktarına ve şekline bağlı olup, bir kısım yabancı kaynaklı katkı mallarının finansmanı da mümkün­dür. Genellikle kontrat değerlerinin % 85’i oranında kredi sağlanır. Finans­man sağlayan banka ile deniz aşın ülkedeki borçlu arasındaki anlaşmanın ECGD tarafından onayı şartttır. Alıcı kredisi garantilerinde 2-5 yıl vadeli ve anlaşmaya bağlı olarak uzatılabilen vadeli işlemler için karşılık sağlanmaktadır. Söz konusu garantiler için garanti ücreti ECGD ile ihracatçı arasındaki anlaş­maya bağlı olarak değişmektedir.

 

 

 

1 2