Ticari Bankalara Yönelik Orta Vadeli Garanti Programı

Eximbank Ticari Banka Garanti Programı ile ihracatçıya rücu olmaksızın Amerikan mal ve hizmetlerini satın alan yabancı alıcılara, 181 günden 3 yıla kadar (bazı durumlarda 5 yıla kadar) olmak üzere doğrudan orta vadeli kredi sağlayan bankalara politik ve ticari risklere karşı garanti desteği sunmaktadır. Eximbank herhangi bir ödenmeme durumunda borcun tamamını ödeyeceğini taahhüt etmektedir. Ancak yabancı alıcıdan en az % 15lik bir peşin ödemede bulunması istenmektedir.

Bu program altında Eximbank, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ticari ban­kacılık sistemi aracılığıyla çalışmaktadır. Ticari bankalar garanti programı için Eximbank’a doğrudan başvurmaktadır.

Garanti programından yararlandırılacak banka, Eximbank tarafından kabul edildikten sonra, ilk onaylanmış işlem sırasında Eximbank ile arasında garanti hizmetlerinin genel şartlarını ve kurallarını düzenleyen bir Ana Garanti Sözleş­mesi (Master Guarantee Aggreement) imzalamaktadır. Söz konusu anlaşmada ;

– Tarafların kimler olduğu, kapsanacak politik ve ticari risk çeşitlerinin ne­ler olduğu,

– Satış fiyatı, nakit ödeme, finanse edilen kısım ve ihracatçının payı,

-Her bir alıcının ne tür kapsama uygun olduğu ,

– Hangi şekil ve vadede bono söz konusu olduğu, ne tür Eximbank poliçesi kullanılacağı, borç düzenlemesi ve banka tarafından bonoların satın alımı ile ilgili zamanlama,

– Eximbank’ın garantiyi ne zaman sunacağı,

– Tazminat talebi söz konusu olduğunda tazminatların nasıl ve hangi belge­ler karşılığı ödeneceği gibi hususlar yer almaktadır.

Bu anlaşma kabul edilen her banka ile bir defaya mahsus olarak imzalan­maktadır. Herhangi spesifik bir işlem için Eximbank’a müracaatta genelde izle­nen prosedür şu şekildedir:

– İhracatçı bir ihracat satışının finansmanı için ticari bankasına müracaat etmektedir.

– Banka kredi komitesi, Eximbank garantisini elde ettikten sonra söz konu­su krediyi onaylayabilmededir.

– Başvuruda bulunan banka kredi riskini üzerine alması için Eximbank’a müracat etmekte ve bunun için bir ek anlaşma (Supplementary Agreement) düzenlenmektedir.

 

Bu anlaşma garanti talebini kapsamakta ve onaylandığında özel işlemlere uygulanacak şartlan belirlemektedir. Başvuru şu detaylan kapsamaktadır

– Satış şekli,

– Başvuran bankanın adı ve adresi, kayıtlı ihracatçı ve imalatçı, S Alıcı ve garantörün yasal adı ve adresi,

– Kontrat miktarı, peşin ödeme, finansman sağlanan kısım ve bunun içinde sunulacak garantinin yüzdesi,

– Geri ödeme vadesi,

– İhraç edilecek malın tanımı,

– ABD menşeli olmayan kısım,

– İstenen karşılanma miktarı,

– Yükleme dönemi,

– Garantinin geçerliliği,

– İlgili kişiler arasındaki ilişki,

– İhracatçının başka bir Eximbank veya FCIA başvurusunda bulunup bu­lunmadığı.

Aşağıdaki bilgilerin vermesini istemektedir: S Son üç yıllık mali bilançosu, S Kredi referansları, S Alıcı veya garantörün tecrübesi, S Teminat verildiğinde istenen ilave bilgi.

Sözleşme değerinin finanse edilen bölümünün ( %85) belirli bir miktarın al­tında olan durumda söz konusu işlem Eximbank Kredi Komitesine sunulmakta­dır. Daha yüksek değerdeki işlemler Yönetim Kurulu tarafından değerlendiril­mektedir.

Eğer işlem, Eximbank tarafından kendi adına garanti düzenleme yetkisi ve­rilmiş bir banka tarafından yürütülüyor ise, Eximbank Ek Anlaşmayı üzerinde

 

belirtilmiş olan özel koşullar ve yapılan değişikliklerle birlikte bankaya gön­dermektedir. Bu süreç esnasında Eximbank garantisinin sağlanabilmesi için bankanın ihracatçı ürün kullanım sertifikasını (Exporter’s Certificate of Product Use) alması gerekmektedir183.

Sonuç olarak garantinin etkin hale gelebilmesi için banka, Eximbank’a istek ve garanti sertifikası (Request and Certificate of Guarantee) sunmalıdır. Bu son aşama yükleme sırasında ve bankanın ihracatçının emre yazılı senedini satın aldığı sırada oluşmaktadır. Aynı zamanda senetlerin bir kopyasının ve garanti

ücretinin Garanti Sertifikası ile birlikte Eximbank’a sunulması gerekmektedir. •

işletme Sermayesi Garanti Programı

İşletme Sermayesi Garanti Programı ile Eximbank, şartlan uygun küçük ve orta büyüklükteki ihracatçılara kısa vadeli işletme sermayesi için kredi sağlayan fınans kuruluşlannı geri ödeme ile ilgili garantilemektedir.

Garanti tek bir ihracat ile ilgili borca sunulabileceği gibi birden fazla ihracatı veya birden fazla ihracatçıyı kapsayacak şekilde de olabilir.

İhracatçı borcu ödeyemediğinde Eximbank ana borç miktannın % 90’ı ile tazminat ödeme gününe kadar olan faiz oranını ödemektedir. Söz konusu prog­ram sadece bankaları ihracatçının ödemede bulunmamasına karşı korumaktadır.

Alıcının ihracatçıya olan borcunu ödememesi riskini kapsamamaktadır. An­cak, Eximbank garantisi ile ABD İhracat Kredi Sigortası Kurumu’nun (FCIA) ihracatın sevkiyat öncesi aşamasında sunacağı sigorta birlikte uygulanırsa bu iki risk bir arada düşünülebilir.

Garanti İçin Başvuru

İşletme Sermayesi Garantisi için başvuruda bulunan bankanın dolduracağı

form şu bilgileri kapsamaktadır:

 

– İhracatçının borç için başvuru nedeni ve borç verenin Eximbank garantisi talep nedeni,

– İşlemle ilgili sigorta şekli.

Ayrıca başvuru formuna kredi verenin şu bilgileri de eklemesi gerekmekte­dir.

– Kredi alan kuruluşun son üç yıllık mali tablosu,

– Kredinin söz konusu olduğu dönem için hedeflenen finansal durum,

– Kredi alan kuruluşun kısa tarihçesi, yasal statüsü, önemli hissedarları, iş­lemlerin yürütülmesi,

– Yöneticilerin ve önemli hissedarların kısa özgeçmişi,

– Önemli hissedarların açıklanmış mali durumları,

– Kredi veren kuruluşun uygun olduğunu düşündüğü diğer bilgiler.

Finansman Garantisi

ABD’nin mamul sermaye mallan ile ilgili hizmetlerinin satın alımını finanse etmek için uzun vadeli borçlar veren bankalara veya diğer finansman kuruluşla­rına ve özel borç verenlere sağlanan garantidir.

Garanti programı ile açılan krediler mevcut politik ve ticari risklere karşı % 100 oranında koruma sağlamaktadır.

 

Garanti Ücreti

Garanti komisyonu Eximbank,ın garanti ettiği ve diğer kuruluşlarca kullandı­rılan kredinin üzerinden yıllık oranda alınmakta ve buna ilave olarak belirli bir taahhüt ücreti ilave edilmektedir . Finansal garantilerde diğerlerinde olduğu gibi garanti US Dolar veya diğer konvertibl para birimi üzerinden sağlanmakta­dır.

Garanti İçin Başvuru


Eximbank’ın uzun dönemli finasman garantisi için standart bir başvuru for­mu yoktur. Ancak, tüm başvurulann, Eximbankfın her spesifik işleminin teknik, ekonomik ve finansal yönden değerlendirilebilmesini mümkün kılmak için, ye­
terli bilgiyi içermesi gerekmektedir. Eximbank, Finansal Garanti sunarken alıcı, ihracatçının ABD menşeili veya yabancı bir bankadan istediği garanti desteği­nin miktarını, vadesini ve koşullarını özetleyen ve 180 gün geçerli sayılan bir ön taahhütte bulunmaktadır.

Ön taahhüdün sağlanması için ihracatçı, yabancı alıcı veya ilgili finansal ku­ruluşlar Eximbank’a müracaat eder.

Ön taahhüttte bulunulmasının uygun görülmesi durumunda muhataplara ön taahhüt mektubu düzenlerek gönderilir.

Özel     Garantiler

Sevkiyat Öncesi veya Mukavele Garantileri: İhracatçının imalat döneminden sözleşme gereklerini yerine getireceği zamana kadar geçecek sürede meydana gelen çeşitli politik olaylar veya alıcının iflası sonucunda ortaya çıkan zararı kapsamak üzere sağlanan garantilerdir.

Bankalararası  Kredi Garantisi

Amerikan sermayeli teçhizat ve ilgili hizmetlerin yabancı bir bankanın müş­terisi tarafından ithalini finanse etmek için kullanılan ve bir Amerikan Bankası ile yabancı bir banka arasında oluşturulan orta vadeli döner kredi limitlerini kapsayan garantidir.

5.3.2. Kanada

Kanada’da İhracat Kalkınma Şirketi (EDC), özel sektörün ihracat finansma­nına maksimun katkısını sağlamak için ihracata kolaylık sağlayan bankalara %100 garanti sunmaktadır[2].

Garanti Çeşitleri

Orta Vadeli Spesifik Muamele Garantisi: Bankalara ve diğer borç veren ku­ruluşlara satıcıya rücu olmaksızın verilen şartsız garantidir. Söz konusu garanti sadece EDC sigortasına sahip ihracatçılar için uygundur.

Kesin Teminat Garantisi: Kanadalı ihracatçı adına, yabancı alıcıya sunulan herhangi bir teminatın nakde dönüştürülmesine karşı bankaya ve diğer finans­man kuruluşlarına verilen garanti türüdür. Bu garanti de normalde EDC sigorta poliçesine sahip ihracatçılara verilmektedir.

Geçiçi Teminat Garantisi: Kanadalı ihracatçı adına, yabancı bir alıcıya geçi­ci teminat veren bankaya sunulan garantidir.

Borç Garantisi: Kanada sermaye mallan ve hizmetlerini satın alanlara borç veren banka veya finansman kuruluşuna sunulmaktadır.

EDC garantilerinin hepsinde finanse edilen miktar artı faiz ve % 100 oranın­da kapsanmaktadır.Garanti edilen tüm işlemlerin %60 Kanada içerikli olması gerekmektedir. Garanti ücretleri işleme göre müzakere edilerek belirlenmekte- dir.

Garanti İçin Başvuru

EDC garantileri için genellikle kurum, ihracatçı ve finansman kuruluşu ara­sında müzakereler yapılmakta olup, erken başvuru oldukça önemlidir. Müracaat formlan EDC’nin bölgesel ofislerinden temin edilebilmektedir. EDC garantisin­den yararlananlara tazminat ödenebilmesi için, idari ve enformasyon açıdan bazı sorumlulukların yerine getirilmesi şarttır..

Türkiye’deki Uygulamalar

Türkiye’de dış satımın desteklenmesi günümüzde Türk Eximbank kanalı ile yapılmaktadır. Bu bankanın kuruluşu ve yapılanmasına kısaca şu şekilde deği­nebiliriz:

Devlet Yatınm Bankası, İktisadi Devlet Teşekküllerini finanse etmek için 1964 yılında 441 sayılı kanunla kuruldu. Ülkemizde ihracatı ve ihracat içindeki sanayi ürünlerinin payını arttırmak ve bu artışa süreklilik kazandırmak için ih­racatçıya rekabet gücü kazandıracak nitelikte kredi ihracat finansman garantisi ve ticari, politik risklere karşı sigorta desteği sağlayacak bir kurumun oluştu­rulması için Devlet Yatırım Bankası 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile 21.8.1987 tarihinde Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’ye (Türk Eximbank) dönüştürülmüştür186.

Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., ihracatçılann yaptıkları sevkiyatlan Kı­sa Vadeli İhracat Sigortası, Spesifik İhracat Kredi Sigortası, Ülke Kredileri Si­gortası/Garantisi programlan ile teminat altına almaktadır.

 

 Kısa Vadeli İhracat Sigortası

İhracatçıların bir yıl içinde yaptıkları 360 gün vadeli sevkiyat bedellerini ti­cari ve politik risklere karşı teminat altına alan bir programdır. İhracatçılar bu teminat ile aynı zamanda ticari bankalardan finansman teminini de sağlarlar[3].

Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası’nın amacı, ihracatçıların kısa vadeli sa­tışlarına ilişkin ihracat bedellerini ticari ve politik risklere karşı belirli limitler dahilinde teminat altına alarak ihracatı teşvik etmek, yönlendirmek ve düzenle­necek poliçenin teminat olarak gösterilmesi ile ticari bankalardan ihracat kredisi teminini kolaylaştırmaktadır. İhracatçının bir yıl içinde, Türk Eximbank tarafın­dan kapsama alman ülkelerdeki çeşitli alıcılarına fiili ihraç tarihinden itibaren en fazla 360 güne kadar vade tanıdığı tüm sevkiyatları sigortalanmaktadır.

Dolayısıyla, ihracatçının her bir sevkiyatı için ayrı ayrı sigorta sözleşmesi düzenlemesine gerek kalmaksızın Türk Eximbank’ca kabul edilen ülkelerdeki limitleri onaylanmış alıcılara yapılacak tüm sevkiyatlar tek bir poliçe ile sigorta kapsamına dahil edilmektedir. Prim oranı alıcının türüne, alıcının bulunduğu ülkenin risk grubuna, vadeye ve ödeme şekline göre belirlenir. Tazminat oranı ise doğacak zararın % 90’ıdır. Riskin % 10’luk kısmı sigortalı yani ihracatçının üzerinde kalmaktadır.

2006 yılında Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası programı çerçevesinde si­gorta kapsamına alınan ihracat tutan 4.253 milyon ABD Dolarına ulaşmıştır (Şekil 5.1). Aynı yıl toplam alıcı sayısı 113.610’a ulaşmış olup, bunların 9.845’i 2006 yılında kayıt altına alınıp değerlendirilen yeni alıcılardır. Sigorta kapsamı­na alman ihracatlar karşılığında 19 milyon ABD Dolan tutannda prim tahsil edilmiştir. 2006 yılında sigortalanan ihracat tutarının ülke gruplanna göre ayı­rımı yapıldığında ilk sırayı % 60 ile Avrupa Birliği ülkeleri almaktadır. Bu gru­bu % 13 ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, % 12 ile diğer Avrupa ülkeleri, % 8 ile Kuzey Amerika ülkeleri ve Japonya, % 3 ile Uzakdoğu ülkeleri, % 4 ile de diğer ülkeler takip etmektedir. 2006 yılı içinde sigortalanan ihracat tutannm sektörler itibarıyla dağılımında da % 35 ile deri,tekstil ve hazır giyim ürünleri ile % 26 oranında makine,elektrikli cihazlar ve madeni ürünler sektörleri ilk sıralarda bulunmaktadır.

Bu sektörleri; % 12 ile kimya sanayi, plastik ve kauçuk ürünler ve yine aynı oran ile toprağa dayalı sanayi ürünler, % 5 gıda, tanm ve hayvancılık ve % 10 ile diğer sektörler takip etmektedir

 

2007 ythnda ise bu program çerçevesinde sigorta kapsamı ita alırsan ihracat tutarı 4,683 milyon ABD Dolarına olmuştur

2007 yılında sigortalanan ihracat tutarının ülke gruplarına göre ayırımı ya­pıldığında ilk sırayı % 60 ile Avrupa Birliği ülkeleri almaktadır. Bu grubu % 15 ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, c/c 12 ile diğer Avrupa ülkeleri, % 6 ile Kuzey Amerika ülkeleri ve Japonya, % 4 ile Uzakdoğu ülkeleri, % 3 ile de di­ğer ülkeler takip etmektedir.lg9(Şekii 5.2).                                                                                                                           I

2006     yılında Kısa Vadeli İhracat programı kapsamında 238 bin ABD Dolan politik risklerden ve 6.5 milyon ABD Doları ticari risklerden kaynaklanan top­lanı 6.7 milyon ABD Doları tutarında tazminat ödemesi yapılmıştır. Aynı yıl içinde politik riskler nedeni ile daha önceki yıllarda yapılan tazminat ödemele­rinin 285 bin ABD Doları tutarındaki kısmı tahsil edilmiştir.

2007     yılında ise politik ve ticari riskler nedeniyle Türk Eximbank tarafından 3.7 milyon ABD Doları tutarında tazminat ödemesi yapılmıştır. Ticari riskler nedeniyle bir önceki yıl yapılan tazminat ödemelerinin 500 bin ABD Dolarlık tutarındaki kısmı 2007 yılında Türk Eximbank tarafından tahsil edilmiştir.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment *